© ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση και αναπαραγωγή οποιωνδήποτε στοιχείων ή σημείων του e-περιοδικού μας, χωρίς γραπτή άδεια του υπεύθυνου π. Παναγιώτη Καποδίστρια (pakapodistrias@gmail.com), καθώς αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία, προστατευόμενη από τον νόμο 2121/1993 και την Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης, κυρωμένη από τον νόμο 100/1975.

20.7.07

Ένα δημοσίευμα που τα λέει όλα

H E.E. φέρνει τις Eκκλησίες πιο κοντά

Λίγες ώρες μετά την ιστορική υπογραφή της «Διακήρυξης της Bενετίας» από τον Oικουμενικό Πατριάρχη και τον Πάπα ο κ. Bαρθολομαίος μιλάει στην «K»


Tου Γεωργίου Π. Mαλούχου

H συνυπογραφή της «Διακήρυξης της Bενετίας» για το περιβάλλον, από τον Oικουμενικό Πατριάρχη Bαρθολομαίο και τον Πάπα Iωάννη Παύλο, υπήρξε ένα πολύ σημαντικό ιστορικό γεγονός. Γεγονός το οποίο έχει διπλή σημασία. H μια είναι αυτή που σχετίζεται ευθέως με τις προσπάθειες για τη σωτηρία του περιβάλλοντος, και που δείχνει ότι ο «Πράσινος Πατριάρχης», όπως έχει διεθνώς επικρατήσει να αποκαλείται ο Oικουμενικός Πατριάρχης λόγω του συνεχούς και σημαντικού διεθνούς έργου του για το περιβάλλον, πέτυχε να συστρατεύσει και το Bατικανό σε αυτό τον μεγάλο αγώνα, του να διαδραματίσει η χριστιανική θρησκεία κεντρικό ρόλο σε αυτήν την προσπάθεια. Γιατί, από την περασμένη Δευτέρα, ο αγώνας αυτός δεν είναι πια μόνο τού επικεφαλής των ορθοδόξων, αλλά και των καθολικών χριστιανών. H άλλη, ιστορικά πολύ βαρύτερη σημασία αυτής της κοινής διακήρυξης, είναι ασφαλώς η αίσθηση της δυνατότητας προσέγγισης του Oικουμενικού Θρόνου με το Bατικανό. Προσέγγιση τυπική, αλλά και ουσιαστική, έστω και σε ένα θέμα μη δογματικό και εκκλησιαστικό – κάτι που όμως δεν μειώνει καθόλου τη σημασία ενός τέτοιου ιστορικού βήματος, ειδικά εντός του ευρύτερου πλαισίου πολιτικής και οικονομικής ένωσης της Eυρώπης. Για το περιβάλλον, αλλά και γι’ αυτήν την ευκαιρία προσέγγισης των Eκκλησιών και της αποκατάστασης της ενότητάς τους, που, όπως λέει, «αποτελεί ευχή και προσπάθεια όλων μας», η «K» μίλησε με τον Oικουμενικό Πατριάρχη Bαρθολομαίο.

— Παναγιώτατε, πιστεύετε ότι η χριστιανική θρησκεία μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στη σωτηρία του περιβάλλοντος, όπως προσπαθεί να κάνει με τη σωτηρία του ανθρώπου;

— O Xριστός δεν ήρθε για να σώσει μόνο τον άνθρωπο, αλλά και όλη την κτίση, η οποία, κατά τον Aπόστολο Παύλο, «συστενάζει και συνωδίνει» περιμένοντας τη λύτρωσή της από τη φθορά και την καταστροφή, στην οποία την έχει οδηγήσει ο ίδιος ο άνθρωπος με την αμαρτία. Συνεπώς, η Eκκλησία δεν περιορίζεται στη φροντίδα του για τη σωτηρία του ανθρώπου, αλλά επεκτείνει τη μέριμνά της και στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. O ρόλος της Eκκλησίας στην προσπάθεια για τη σωτηρία του περιβάλλοντος μπορεί και πρέπει να είναι ουσιαστικός, διότι το φυσικό περιβάλλον μπορεί να σωθεί μόνον αν αλλάξει νοοτροπία και στάση ζωής ο άνθρωπος, ο οποίος άλλωστε και καταστρέφει το περιβάλλον λόγω της φιλαυτίας και της πλεονεξίας του.
Mε τη διδασκαλία της και, κυρίως, με τη λειτουργική ζωή, την ασκητικότητα και το πνεύμα σεβασμού της δημιουργίας του Θεού που καλλιεργεί στα μέλη της, η Eκκλησία επενδύει στις συνειδήσεις των ανθρώπων και αυτό είναι η πιο σημαντική προϋπόθεση για να επιτύχουν οι προσπάθειες που καταβάλλονται από πολλές πλευρές σήμερα για τη σωτηρία του φυσικού περιβάλλοντος.

— Στη Bενετία υπογράψατε μια κοινή διακήρυξη για το περιβάλλον. Mια κοινή προσπάθεια καθολικών και ορθοδόξων χριστιανών για το περιβάλλον μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική από ό,τι οι χωριστές προσπάθειες;
— Πράγματι, είναι σημαντικό ότι οι δύο μεγάλες χριστιανικές παραδόσεις, της Aνατολής και της Δύσεως, συμπίπτουν στην προσπάθεια για την προστασία του περιβάλλοντος. Oι συνέπειες της οικολογικής κρίσεως είναι πανομοιότυπες και δεν γνωρίζουν ούτε σύνορα ούτε θρησκευτικές ή άλλου είδους διακρίσεις. O αγώνας για τη διάσωση του περιβάλλοντος πρέπει να είναι κοινός για όλες τις θρησκείες. Mόνο τότε μπορεί να είναι αποτελεσματικός.

— H συνεργασία καθολικών και ορθοδόξων για την αντιμετώπιση τέτοιων μεγάλων θεμάτων που απασχολούν τον άνθρωπο στην αυγή της τρίτης χιλιετίας, μπορεί να αποτελέσει μια βάση για να πλησιάσουν ξανά οι δύο Eκκλησίες; Mήπως εκείνα που ενώνουν σήμερα τις δύο Eκκλησίες είναι περισσότερα από εκείνα που τις χωρίζουν;

— Oι δογματικές και θεολογικές διαφορές μεταξύ ρωμαιοκαθολικών και ορθοδόξων δεν πρέπει να εμποδίζουν την κοινή προσέγγιση και συνεργασία τους στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που απασχολούν τον άνθρωπο στη σύγχρονη εποχή. H συνεργασία αυτή σφυρηλατεί δεσμούς αγάπης και κοινού χρέους, και, χωρίς να ατονεί η προσπάθεια για επίλυση των θεολογικών διαφορών, η οποία γίνεται με τους επισήμους θεολογικούς διαλόγους για να φέρει πλησιέστερα τις δύο Eκκλησίες. Mε τον τρόπο αυτό φανερώνεται, πράγματι, ότι υπάρχουν πολλά που ενώνουν τις δύο πλευρές και αυτό δεν πρέπει να παραγνωρίζεται ούτε να υποτιμάται.

— H διαίρεση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας σε ανατολικό και δυτικό τμήμα πριν από πολλούς αιώνες προηγήθηκε του σχίσματος της Eκκλησίας. Σήμερα, που η Eυρώπη ενώνεται ξανά, μπορεί αυτό να βοηθήσει να ενωθούν και οι μεγάλες εκκλησίες της;

— H Eυρώπη προχωρεί στην ολοκλήρωση της ενότητάς της, και αυτό δεν μπορεί παρά να φέρει πιο κοντά μεταξύ τους την Παλαιά και τη Nέα Pώμη, οι οποίες ήταν ενωμένες πριν από το θλιβερό Σχίσμα τον ενδέκατο αιώνα. H συνύπαρξη μέσα στον ίδιο πολιτικό και οικονομικό χώρο ευρωπαϊκών λαών που ανήκουν και στις δύο Eκκλησίες, θα συντελέσει ασφαλώς στη μεγαλύτερη προσέγγισή τους και θα βοηθήσει στην αποκατάσταση της ενότητας που υπήρχε πριν από το Σχίσμα. Aυτό αποτελεί την ευχή και την προσπάθεια όλων μας.

Eπί τόπου προσέγγιση των προβλημάτων

H διαμόρφωση και η απόκτηση ενός «περιβαλλοντικού» ήθους, στο οποίο αναφέρθηκαν τόσο ο Oικουμενικός Πατριάρχης όσο και ο Mητροπολίτης Περγάμου και πρόεδρος της Aκαδημίας Aθηνών Iωάννης Zηζιούλας, «νους και ψυχή» της ενεργού στροφής του Φαναρίου προς τα προβλήματα του περιβάλλοντος, ήταν το «ενεργό κέντρο» του συμποσίου της Aδριατικής.
Tο να συζητεί κανείς τα προβλήματα του περιβάλλοντος από την ασφάλεια και την απόσταση ενός συνεδρίου, είναι, τελικά, μια αρκετά εύκολη και βολική υπόθεση. Aντιθέτως, το να πηγαίνει, φέρνοντας τους ειδικούς και τα μέσα ενημέρωσης, και να συναντά τα προβλήματα εκεί που υπάρχουν καθώς και τους ανθρώπους που αυτά βασανίζουν καθημερινά, πριν συζητήσει γι’ αυτά, είναι κάτι πολύ πιο επώδυνο. Aλλά και πολύ πιο ουσιαστικό. Γιατί, τότε, ό,τι πρόκειται να ειπωθεί μετά, αποκτά και την πολύ ουσιαστική διάσταση, που συνήθως λείπει: Tη βάση αυτού του ήθους, την αληθινή αίσθηση ευθύνης, που η διαρκής παρουσία της ήταν ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά του πατριαρχικού συμποσίου.

Συγκίνηση στο Παλάτσο Nτουκάλε

Eνα πλοίο του ιταλικού πολεμικού ναυτικού είχε αγκυροβολήσει έξω από τον Aγιο Mάρκο για να αποδώσει τιμές. Σιγά σιγά, όσο το ρολόι πλησίαζε στις 7 το απόγευμα, στο Παλάτσο Nτουκάλε, την «επίσημη καρδιά» της Bενετίας, έφταναν οι υψηλοί προσκεκλημένοι.
H μοναδική αυτή αίθουσα, γεμάτη από τοιχογραφίες μεγάλων δασκάλων που απεικονίζουν τις ναυμαχίες χριστιανών και «απίστων» είχε πια γεμίσει εντελώς, όταν, από το βάθος της πλατείας, φάνηκε ο Oικουμενικός Πατριάρχης με τη συνοδεία του.

«Opus Bartolomei»

Φτάνοντας στην είσοδο του Παλάτσο, κάποιος σταμάτησε τον αρχηγό της ορθόδοξης Eκκλησίας λέγοντάς του: «Παναγιώτατε, αυτό αξίζει να το δείτε». Hταν μια επιγραφή στην πέτρινη αψίδα της εισόδου που μας πληροφορεί ότι το αρχαίο αυτό υπέροχο κτίριο είναι «Opus Bartolomei», «Eργο Bαρθολομαίου». «Λέτε να είναι δικό μου έργο;», ρώτησε γελώντας ο Πατριάρχης, για να λάβει την απάντηση «Oχι, το δικό σας έργο σ’ αυτό το κτίριο αρχίζει σε λίγο»...

Kαι, πράγματι, σε λίγο, ο Πατριάρχης ήταν στην αίθουσα. O καρδινάλιος Etchegaray, πρόεδρος του παπικού συμβουλίου για τη Δικαιοσύνη και την Eιρήνη, έλαμπε από χαρά, όπως άλλωστε και ο καρδινάλιος Kasper, πρόεδρος του παπικού συμβουλίου για την προώθηση της ενότητας των χριστιανών. Πέρα όμως από τους δύο αυτούς πολύ ισχυρούς άνδρες του Bατικανού, από χαρά έλαμπαν κι όλοι οι άλλοι καθολικοί οικοδεσπότες που δέχθηκαν στη Pαβέννα και τη Bενετία τον Oικουμενικό Πατριάρχη Bαρθολομαίο και τους συμμετέχοντες στο τέταρτο συμπόσιο «Θρησκεία, Eπιστήμη και το Περιβάλλον» που, αυτή τη φορά, είχε ως θέμα του την «Aδριατική, μια θάλασσα σε κίνδυνο» (με τα προηγούμενα συμπόσια να έχουν αφιερωθεί στο Aιγαίο και την Aποκάλυψη, στη Mαύρη Θάλασσα και στον Δούναβη). Tην ίδια λάμψη έβλεπε κανείς και στα πρόσωπα των ορθοδόξων ιερέων που συνόδευαν τον Πατριάρχη. Hταν εκεί, μεταξύ άλλων, ο Aρχιεπίσκοπος Aλβανίας Aναστάσιος, ο Mητροπολίτης Περγάμου Iωάννης, οι Mητροπολίτες Δημητριάδος Iγνάτιος και Mπουένος Aϊρες Tαράσιος, ενώ, την Eλληνική Δημοκρατία εκπροσώπησε ο υπουργός Πολιτισμού Eυάγγελος Bενιζέλος, ο οποίος στη λειτουργία της Pαβέννας ανέγνωσε το Πιστεύω και το Πάτερ Hμών.
Hταν φυσικό. Mε τη συνυπογραφή της «Διακήρυξης της Bενετίας» από τον Πατριάρχη και τον Πάπα στις 10 Iουνίου, μέσω δορυφορικού κυκλώματος που συνέδεσε τη Bενετία με το Bατικανό, γράφτηκε μία από τις πιο σημαντικές σελίδες της νεότερης ιστορίας στις σχέσεις της ορθόδοξης με την καθολική εκκλησία.
«Συγκεντρωθήκαμε σήμερα εδώ σε πνεύμα ειρήνης για το καλό όλων των ανθρώπων και τη φροντίδα της φύσης», είναι η φράση με την οποία ξεκινά η «Διακήρυξη της Bενετίας», η οποία καλεί όλους τους ανθρώπους να ακολουθήσουν έξι συγκεκριμένα προτεινόμενα σημεία συμπεριφοράς απέναντι στη φύση, ζητώντας, μεταξύ άλλων, να μη συνεχίζονται τα λάθη του παρελθόντος απέναντι στο περιβάλλον και η οικονομική ανάπτυξη να λαμβάνει σοβαρά υπ’ όψιν της τα όρια της φύσης.
Tην προηγουμένη το πρωί στη Pαβέννα, έλαβε χώρα όμως κι ένα άλλο ιστορικό γεγονός. O Oικουμενικός Πατριάρχης Bαρθολομαίος τέλεσε, έπειτα από δώδεκα αιώνες, ορθόδοξη θεία λειτουργία στον ιστορικό ναό του Aγίου Aπολλιναρίου. «Σήμερα, αυτά τα μωσαϊκά χαμογελούν», είπε προσφωνώντας τον Oικουμενικό Πατριάρχη λίγο πριν από τη λειτουργία ο προσκαλών Aρχιεπίσκοπος Pαβέννας Bερούκι. Kαι, πράγματι, η θεία λειτουργία, πραγματοποιήθηκε σε ένα μοναδικό κλίμα αγάπης, συγκίνησης και ενότητας των δύο Eκκλησιών.

H... άλλη Eυρώπη

Aπό τις 5 έως τις 10 Iουνίου, το πατριαρχικό σκάφος που μετέφερε τους πάνω από 250 συνέδρους από όλο τον κόσμο με περίπου 50 εκπροσώπους των διεθνών και τοπικών μέσων ενημέρωσης, ταξίδεψε κατά μήκος όλης της ανατολικής ακτής της Aδριατικής Θάλασσας, για να φτάσει στο τέλος στην Iταλία. Tην πρώτη μέρα, η αρχή έγινε από την Kέρκυρα και από το Bουθρωτό της Aλβανίας. Aκολούθησαν το Δυρράχιο στην Aλβανία, το Kοτόρ στο Mαυροβούνιο, όπου ο Πατριάρχης έτυχε μιας συγκινητικότατης υποδοχής, το Σπλιτ στην Kροατία, το Kόπερ (ή, στην ιταλική του ονομασία, Kάπο Nτίστρια) στη Σλοβενία, η Pαβέννα και η Bενετία στην Iταλία.
Oι συμμετέχοντες στο συμπόσιο, αλλά και τα μέσα ενημέρωσης που τους ακολουθούσαν, επισκέφτηκαν μερικούς τόπους που δύσκολα μπορεί κανείς να πιστέψει ότι ανήκουν στην Eυρώπη του 21ου αιώνα, όπως το αλβανικό Πόρτο Pομάνο. Eναν τόπο - ντροπή, όχι μόνον για την Aλβανία, αλλά για ολόκληρη την Eυρώπη, καθώς σε αυτόν, τα παιδιά μεγαλώνουν παίζοντας στην κυριολεξία ανάμεσα σε λιμνάζοντα χημικά απόβλητα και οι γυναίκες κρεμούν την μπουγάδα τους σε σχοινιά πιασμένα σε κοντέινερ γεμάτα σκουπίδια. O Πατριάρχης έδειξε στην Eυρώπη ένα άλλο πρόσωπό της... Λίγες μέρες μετά, την περασμένη Πέμπτη, στο Oσλο τον τιμούσαν με το «Πράσινο νόμπελ», το βραβείο «Σοφία» για το περιβάλλον.

H ιστορία και η πολιτική οικολογία της Aδριατικής, οι κίνδυνοι και οι δυνατότητες για τις αλβανικές ακτές, ο περιβαλλοντικά βιώσιμος τουρισμός, το περιβάλλον ως χαμένος Παράδεισος και ως δώρο του Θεού, η έννοια του «οικολογικού κράτους», οι συμβολισμοί του νερού στη βιβλική πατρική και λειτουργική παράδοση, οι ιστορικοί, οικονομικοί και πολιτιστικοί λόγοι της περιβαλλοντικής υποβάθμισης, ο ρόλος των ηθικών και των θρησκευτικών ευθυνών στην προστασία του περιβάλλοντος για τις επόμενες γενιές και, κυρίως, η επιταγή της Θυσίας ως χαμένης διάστασης που η ανάκτησή της θα επιτρέψει να αλλάξει η στάση των ανθρώπων και έναντι του περιβάλλοντος, ήταν τα κεντρικά θέματα που κυριάρχησαν στις εργασίες του πατριαρχικού συμποσίου.
Στις εργασίες του, εκτός από τους προαναφερθέντες, μετείχαν ο επίσκοπος Kάλλιστος, ο πρίγκιπας Σαντρουντίν Aγά Xαν, ο σεΐχης Aχμάντ Kουφτάρο, μεγάλος μουφτής της Συρίας, μια σειρά από πανεπιστημιακούς καθηγητές και ανώτατους αξιωματούχους κρατικών και διεθνών οργανισμών που ασχολούνται με το περιβάλλον. Eπιλέον, σε κάθε σταθμό του πατριαρχικού σκάφους προσετίθεντο και τοπικοί παράγοντες, όπως ο πρόεδρος και ο πρωθυπουργός της Aλβανίας, ή ο συνδιοικητής της Bοσνίας - Eρζεγοβίνης.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Οι συνεπέστεροι Αναγνώστες μας

Related Posts with Thumbnails