Πρωτοπρεσβύτερου Παναγιώτη Καποδίστρια: "Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος"

Ιερά Μητρόπολις Ζακύνθου, Ζάκυνθος 2006, σσ. 165. Προλογίζει ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος ο Α΄

Γράφει ο Δρ Δημήτρης Γ. Μαγριπλής

Περιοδικό ΣΥΝΑΞΗ, 115 (2010)

Ο π. Π. Καποδίστριας, επί σειρά ετών επιστημονικός συνεργάτης του Τμήματος Οικολογίας και Περιβάλλοντος (σήμερα πλέον Τεχνολογίας Περιβάλλοντος και Οικολογίας) του Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων, συνέγραψε ένα ευσύνοπτο φοιτητικό εγχειρίδιο (όπως αναφέρει ο ίδιος στη σ. 19), στο πλαίσιο του μαθήματος «Θρησκεία και Περιβάλλον». Το γεγονός όμως ότι, εκτός από ένας δόκιμος συγγραφέας επιστημονικών κειμένων, είναι και ένας από τους λαμπρότερους εκπροσώπους της νεότερης ελληνικής ποίησης, καθιστά το βιβλίο άριστο δείγμα αισθητικής (το εμπροσθόφυλλο είναι της διάσημης χαράκτριας Άριας Κομιανού και οι εκφραστικές προμετωπίδες των κεφαλαίων του ζωγράφου – αγιογράφου Ν. Μπιάζη–Σεντή) και μια απόλυτα προσεγμένη δουλειά, τόσο στο λόγο όσο και στην ουσία του. Το βιβλίο κεφαλαιοποιείται σε επτά μέρη:

Στο πρώτο κεφάλαιο «Θρησκεία και περιβάλλον: Μια σχέση αμφίδρομη» (σσ. 21–25), τονίζεται η αμφίδρομη και αδιάπτωτη σχέση μεταξύ θεολογούντων και οικολογούντων (σ. 22).

Στο δεύτερο κεφάλαιο «Ένας αρχαίος ψαλμός για το περιβάλλον» (σσ. 25–31), παρουσιάζεται ο 103ος (ργ΄) Ψαλμός, ο λεγόμενος Προοιμιακός, ως Περιβαλλοντικός ψαλμός (σ. 25), καλώντας τον αναγνώστη σε συναίσθηση και αλλαγή νοοτροπίας (σ. 26). Η νεοελληνική απόδοση του ψαλμού από τον συγγραφέα είναι άριστη και ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα για τους φιλολογούντες και τους αγαπώντες την ποίηση (σ. 28–30).

Στο τρίτο κεφάλαιο τονίζεται το «πλησιέστερο περιβάλλον μας» που είναι το ίδιο το «ανθρώπινο σώμα» (σσ. 31-51), η αναγκαιότητα του σεβασμού του και φυσικά η αντιδιαστολή του από την προοπτική του θανάτου, που απορρέει από την άρνηση της ανάστασης ως συνέχειας της ίδιας της ζωής.

Στο τέταρτο κεφάλαιο «Τα Θεοφάνια: Αγιασμός του οικοσυστήματος – πανηγύρι συμπαντικό» (σσ. 51–55), καταδεικνύεται η εορτή των Φώτων ως το σύνορο ανάμεσα σε δύο αντιτιθέμενες εποχές, (χαρακτηριζόμενες έτσι τροπικά και όχι χρονικά, σ. 54), της πριν και μετά της αξιοποίησης και νοηματοδότησης της ύλης από τον Θεάνθρωπο.

Στο πέμπτο κεφάλαιο «Στο μέγα καύμα χλωρός. Μια οικολογική προσέγγιση στην Αποκάλυψη από θεολογική άποψη» (σσ. 55–79), επιχειρείται μια άκρως πρωτότυπη προσωπική προσέγγιση των ιερών κειμένων από θεολογικο–οικολογική οπτική. Η λύση του οικολογικού προβλήματος βρίσκεται, σύμφωνα με το συγγραφέα, «… στην σώζουσα επιστροφή του ανθρώπου στην αρχαία του προπτωτική και σταυρώσιμη απλότητα, εκείνη των πρωτοπλάστων , τηρουμένων πάντοτε βέβαια των αναλογιών» (σ. 78).

Στο έκτο κεφάλαιο «Ορθόδοξη ασκητική και φυσικό περιβάλλον» (σσ. 79–93), παρουσιάζονται οι ασκητές του ορθόδοξου μοναχισμού, ως ειδικοί περιβαλλοντολόγοι. Παλαιότεροι και σύγχρονοι γέροντες καταδεικνύουν ότι η ψυχική αποκάθαρση και πνευματική ανακαίνιση του ανθρώπου, δια της νοεράς άθλησης, διαθέτει δυναμικές επανόρθωσης της τραγικής για την κτίση κατάστασης του οικολογικού αδιεξόδου. Αν και οι μοναχοί της ορθόδοξης εκκλησίας δεν εντάχθηκαν ποτέ σε οικολογικά κινήματα, συμμετέχουν πρωτοπόρα και ενεργά «…στις διεθνείς προσπάθειες για καλυτέρευση της ποιότητας ζωής και ύπαρξης πάνω στο πλανήτη…» (σ. 90).

Στο έβδομο κεφάλαιο «Οι πράσινες ευαισθησίες του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου Α΄» (σσ. 93–123), τονίζεται η ενεργητική διάθεση του Πατριάρχη και οι οικολογικές του πρωτοβουλίες, που σκοπό έχουν να ανοικοδομήσουν τον σύγχρονο άνθρωπο στην προοπτική ενός καινού και ανακαινισμένου οικοσυστήματος.

Το βιβλίο ολοκληρώνει παράρτημα κειμένων (συνέντευξη του Πατριάρχη, η κοινή διακήρυξη του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ και του Πατριάρχη το 2002, τα οικολογικά των Φώτων – λόγος του Μητροπολίτη Ζακύνθου Χρυσοστόμου Β΄ το 1995), ένα μικρό ανθολόγιο εκκλησιαστικών κειμένων για το περιβάλλον και η «Ευχή εις τον εγκαινισμόν του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδεύσεως Λιθακιάς Ζακύνθου» δείγμα υψηλής ποιητικής τέχνης του συγγραφέα (σ. 154–5), όπως και η «Ικετήριος ευχή δια τας ημέρας περιβάλλοντος» (σ. 156–7). Τέλος η επιλογή θεολογικής βιβλιογραφίας για το περιβάλλον και την οικολογία, που παρατίθεται στο βιβλίο, αποτελεί σημαντικό βοήθημα για κάποιον που θα θελήσει να εντρυφήσει περαιτέρω στο θέμα.

Ο Διοκλείας Κάλλιστος Ware για τα "Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος"

Μέσα στο έτος 2006 κυκλοφορήθηκε το βιβλίο "Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος" από τις εκδόσεις της Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου.

Ο συγγραφέας του π. Παναγιώτης Καποδίστριας το απέστειλε τότε -μαζί με άλλα του πονήματα- στον δεινό θεολόγο κι εξέχοντα εκκλησιαστικό άνδρα Επίσκοπο (Μητροπολίτη πλέον) Διοκλείας Κάλλιστο Ware, στην Οξφόρδη.

Εκείνος πολύ ευγενικά τού απάντησε για όλα τ' αποσταλέντα βιβλία με θερμή επιστολή από 15ης Δεκεμβρίου 2006, την οποία μπορείτε κι εσείς να διαβάσετε, κάνοντας κλικ στην διπλανή φωτό, ώστε να μεγεθυνθεί.

Εκεί, μεταξύ άλλων, αναφέρει ο Πανιερώτατος Διοκλείας:

" [...]

I am much in sympathy with your statements concerning the theology of the enviroment: you are dealing here with a problem of urgent and burning importance at the present time.

[...]

+Ο Διοκλείας Κάλλιστος"

* Βιογραφικό του Μητροπολίτη Διοκλείας μπορείτε να διαβάσετε, κάνοντας κλικ εδώ.

Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος για τα "Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος"

Στις 24 Νοεμβρίου 2006 ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χριστόδουλος απέστειλε στον π. Παναγιώτη Καποδίστρια την παρακάτω θερμή απάντηση για την αποστολή ορισμένων από τα βιβλία του, μεταξύ των οποίων το "Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος", για το οποίο έγραφε τ' ακόλουθα:

"[...]
Το πρώτον υπό τον τίτλον "ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ" αποτελεί θαυμάσιο πόνημα που υπογραμμίζει δια των σελίδων του την Πανσοφία, του Δημιουργού του σύμπαντος κόσμου, Θεού - Πατέρα και προτρέπει τον αναγνώστη σε μία ορθή στάση απέναντι στο φυσικό περιβάλλον.
[...]
Συνεχίσατε το δημιουργικό σας έργο μετ' ενθέου ζήλου και προσφέρατε και άλλους αγλαούς καρπούς στην κοινωνία μας που πεινά για το αληθινό ψωμί.
[...]

Μετ' ευχών διαπύρων
+Χριστόδουλος"

* Η φωτό του γράμματος μεγεθύνεται.

Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος προλογίζοντας το βιβλίο "Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος" του π. Παναγιώτη Καποδίστρια

(...) Ιδιαιτέραν ησθάνθημεν όμως χαράν επί τη πληροφορία ότι ο παρά τη υμετέρα Ιερότητι διακονών ως Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος Αιδεσιμολογιώτατος Πρωτοπρεσβύτερος κ. Παναγιώτης Καποδίστριας εξεπόνησε διατριβήν υπό τον τίτλον "Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος", αφορώσαν εις την μεταξύ αυτών ουσιαστικήν σχέσιν. Σημειούμεν μετ' ιδιαιτέρας ικανοποιήσεως ότι το εν θέματι πόνημα θα αποτελέση εγχειρίδιον δια τους φοιτητάς και φοιτητρίας του Τμήματος Οικολογίας και Περιβάλλοντος του Α.Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων - Παραρτήματος Ζακύνθου, εν τω οποίω ο Αιδεσιμολογιώτατος συγγραφεύς διδάσκει το επιλεγόμενον μάθημα "Θρησκεία και Περιβάλλον", και εκφράζομεν την βεβαιότητα ότι η μελέτη του θα καταστήση τους φοιτητάς λίαν ευαισθήτους έναντι της Δημιουργίας, πολλαπλασιάζουσα ούτω τας φωνάς υπέρ της σωτηρίας του πλανήτου μας.

Ανήκει εις την πνευματικήν ευθύνην πάντων ημών να διεγείρωμεν το ενδιαφέρον και την ευαισθησίαν των πιστών, ιδία δε των νέων, έναντι των επιβλαβών δια τον άνθρωπον επιπτώσεων εκ των εις βάρος του περιβάλλοντος ανθρωπίνων παρεμβάσεων.

Η αγάπη του Θεού εχάρισεν εις πάντας ημάς, των αυτονόμως και αυτοβούλως πορευομένων μη εξαιρουμένων, την φύσιν, την γην, τον σύμπαντα κόσμον, καλά λίαν, ίνα εξ αυτών ποριζώμεθα τα προς το ζην, ελλόγως όμως και μετ' ευχαριστίας προς τον Δημιουργόν. Διότι η καταχρηστική χρήσις στρέφεται τελικώς εναντίον του ιδίου του ανθρώπου, δηλαδή της κορωνίδος της Δημιουργίας, και καταστρέφει την αρμονίαν των φυσικών λειτουργιών, εφ' όσον η φύσις και μετά την πτώσιν εξακολουθεί λειτουργούσα συμφώνως προς το θείον σχέδιον και τους εν αυτή ισχύοντας θείους νόμους.

Η Εκκλησία, ούσα εκ φύσεως προστάτις της Δημιουργίας, εύχεται αδιαλείπτως υπέρ ευοδόσεως όλων των αγαθών έργων των ανθρώπων, υπέρ της κατά το θείον θέλημα λειτουργίας των νόμων της φύσεως, θαυμάζουσα μετά του Ψαλμωδού τον κόσμον του Θεού και παροτρύνουσα αδιαλείπτως τους πιστούς να σέβωνται απολύτως την υλικήν δημιουργίαν και να χρησιμοποιούν ταύτην ελλόγως και σωφρόνως και μετά δέους και άκρας ευαισθησίας, ώστε να πορίζωνται τροφήν και τέρψιν εις δόξαν του Ποιητού.

Συγχαίρομεν, λοιπόν, τω π. Παναγιώτη Καποδίστρια επί τη εκπονήσει τοιούτου σημαντικού έργου και ευχόμεθα να συντελέση τούτο εις αγαθήν εν ταις ψυχαίς των σπουδαστών σποράν. (...)

,βς΄ Μαρτίου γ΄

Προσεγγίζοντας… Κοινωνιολογικά “Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος” δια χειρός π. Π. Καποδίστρια

Γράφει ο Βασίλης Αθ. Μούτσιος
[Εφημερίδα Ημέρα τση Ζάκυθος, 29.5.2007, φ. 3056, σ. 14]

Ανατρέχοντας στην προσωπική βιβλιοθήκη μου, στις 24.05.2007, “συναντήθηκα” με το εξαίρετο, από άποψη πληρότητας και όχι μόνο, βιβλίο του σεβαστού, π. Παναγιώτη Καποδίστρια, “Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος”, διαπιστώνοντας από την ημερομηνία της αφιέρωσης του “Στον αγαπητό κ. Βασίλειο Μούτσιο με ειλικρινή δόση τιμής – 24.05.06” ότι πριν από ένα ακριβώς χρόνο είχα λάβει αυτή την τιμητική και ευγενική δωρεά – ευλογία, και από φόρτο εργασίας, όχι αδιαφορία, δεν είχα προλάβει να το διαβάσω.

Μελετώντας το, ο αναγνώστης, αντιλαμβάνεται ότι η μελέτη του περιβάλλοντος αποτελεί ένα πεδίο στο οποίο εξετάζονται θέματα από διάφορους επιστημονικούς κλάδους, και είναι το κατ’ εξοχήν διαθεματικό και διεπιστημονικό αντικείμενο στο οποίο ενσωματώνονται σκοποί και εννοιολογικά εργαλεία από το φυσικό, το κοινωνικό, το πολιτιστικό, το ιστορικό, το θρησκευτικό, και το οικονομικό περιβάλλον μάθησης.

Περιέχει στοιχεία από επιστήμες όπως η Φυσική, η Χημεία, η Βιολογία, η Γεωγραφία - τομείς των Φυσικών Επιστημών, η Κοινωνιολογία, η Οικονομία, τα Θρησκευτικά, η Ιστορία, οι Πολιτικές Επιστήμες τομείς των Κοινωνικών Επιστημών.

Ακόμα διασυνδέεται με προγράμματα και αξιοποιεί την εμπειρία από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, την Αγωγή Καταναλωτή, την Κυκλοφοριακή Αγωγή, την Αγωγή Υγείας, την Αγωγή στα Μ.Μ.Ε. και τη Σύγχρονη Τεχνολογία.

Η διδασκαλία της μελέτης αυτής επικεντρώνεται στην απόκτηση εννοιολογικού πλαισίου και βασικών γνώσεων, την εξοικείωση με τον ερευνητικό τρόπο μάθησης, τις εμπειρίες ομαδοσυνεργατικής μάθησης και διδασκαλίας, την απόκτηση δεξιοτήτων κριτικής σκέψης, τις ευκαιρίες για δημιουργική έκφραση καθώς και την απόκτηση στάσεων και αξιών.

Το πόνημα του π. Παναγιώτη Καποδίστρια υπο τον τίτλο “Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος”, καλύπτει όλη την ανωτέρω φιλοσοφία στην μελέτη του περιβάλλοντος καθώς περιλαμβάνει μια σύμμειξη παλαιότερων και νεότερων δοκιμίων του που αφορούν τη θεολογική οικολογία, ένα σύντομο χρονικό της επίσκεψης στη Ζάκυνθο το 2003 του γνωστού “πράσινου” για τις περιβαλλοντικές ευαισθησίες, Οικουμενικού Πατριάρχη, κ.κ. Βαρθολομαίου Α΄, ο οποίος συμβάλλει στην έκδοση με έναν επιστολικό, προς τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Ζακύνθου κ.κ. Χρυσόστομο, Πρόλογο, και ένα πολύ φροντισμένο παράρτημα στο τέλος, όπου παρατίθεται ένα μικρό ανθολόγιο εκκλησιαστικών κειμένων για το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών Ακολουθιών και Ευχών για τον Εξαγιασμό της ύλης.

Ιδιαίτερης σημασίας είναι ο γόνιμος περιβαλλοντολογικός προβληματισμός από θεολογικής πλευράς, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια με τα οργανωμένα Διεθνή Οικολογικά Συμπόσια από το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Πρόκειται στην ουσία για ένα βιβλίο - περιβαλλοντικό ψαλμό για την θρησκεία και το περιβάλλον, μέσα από τον οποία γίνεται η διάκριση στο ανθρώπινο σώμα που είναι το πλησιέστερο περιβάλλον μας και τα Θεοφάνια, δηλαδή τον αγιασμό του οικοσυστήματος.

Στόχος αυτού του πονήματος είναι να συμβάλλει στο να ανιχνευθεί η σχέση μεταξύ Θεολογίας και Οικολογίας, πράγμα που επιτυγχάνεται εξετάζοντας κατά πόσον το βιβλίο των “Ψαλμών” του Δαυίδ οδηγεί σε αυτή τη σχέση και αλληλοεπίδραση, προσεγγίζοντας με σεβασμό το πλησιέστερο περιβάλλον μας, δηλαδή το σώμα μας, επισημαίνοντας πώς εξαγιάζεται το οικοσύστημα μέσω των αγιαστικών πράξεων της Εκκλησίας, καταγράφοντας τα οικολογικού περιεχομένου και ενδιαφέροντος στοιχεία στην “Αποκάλυψη” του Ιωάννη, οριοθετώντας τη συνάφεια της Ορθόδοξης Ασκητικής με το φυσικό περιβάλλον, και αναφέροντας, χάριν παραδείγματος, το ενδιαφέρον του Οικουμενικού Πατριαρχείου, και μάλιστα του σημερινού Πατριάρχη, για τα οικολογικά προβλήματα του καιρού και του πλανήτη μας.

Και όλα αυτά πραγματοποιούνται μέσα απο προσεγγίσεις, που ταιριάζουν στο διαθεματικό και διεπιστημονικό χαρακτήρα κάθε τέτοιας μελέτης, που είναι οι εποικοδομητικές, οι ανακαλυπτικές, οι βιωματικές, οι συλλογικές και οι ολιστικές (ο μαθητής ως ερευνητής, ως δημιουργός νοημάτων). Το μαθησιακό περιβάλλον μέσα στο οποίο οι προσεγγίσεις αυτές αναπτύσσονται, είναι και πρέπει να είναι το περιβάλλον εκείνο στο οποίο διδάσκων και διδασκόμενος ερευνούν από κοινού, οικοδομούν ή οικειοποιούνται έννοιες και νοήματα και δημιουργούνται συνθήκες κοινωνικής αλληλεπίδρασης (κοινωνική εποικοδόμηση). Οι φοιτητές μέσω συνεργατικών δραστηριοτήτων επιδιώκεται να εμπλακούν στη χρήση και διαπραγμάτευση συγκεκριμένων λέξεων - εννοιών, ώστε να οδηγηθούν στην εξοικείωσή τους με αυτές και στη σταδιακή οικειοποίησή τους (εννοιοκεντρική προσέγγιση).

Μελετώντας κανείς τις σελίδες αυτου του βιβλίου διαπιστώνει οτι συναντώνται η θεολογία με την επιστήμη, εκφράζοντας την κοινή πεποίθηση ότι ούτε η Εκκλησία μόνη της μπορεί να δώσει τη λύση αλλά ούτε και η επιστήμη μόνη της μπορεί να δώσει τη λύση στο μεγάλο αυτό πρόβλημα.

Ο διάλογος μεταξύ επιστήμης και θεολογίας αποτελεί ζωτική ανάγκη στην εποχή μας, δεδομένου ότι ο σύγχρονος άνθρωπος έχει εναποθέσει μεγάλο μέρος των προσδοκιών του σε ένα τέτοιο διάλογο. Επιστήμη και θεολογία. Οι δύο αυτοί κατά το παρελθόν αντίπαλοι, που έφθασαν στο σημείο του πλήρους διαχωρισμού των αρμοδιοτήτων τους, βλέπουν πλέον ότι έχουν ανάγκη ο ένας τον άλλον, αν δεν πρόκειται να οδηγήσουν τον άνθρωπο και τον κόσμο στην καταστροφή.

Μέσα από την μελέτη του διαπιστώνουμε ότι τα τεράστια προβλήματα που δημιουργεί η ραγδαία πρόοδος των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας στην εποχή μας καθιστoύν διαρκώς και περισσότερο αναγκαία την ανάπτυξη των πνευματικών και ηθικών δυνάμεων του ανθρώπου, ενώ η “αδιαφορία” της Εκκλησίας και της θεολογίας για το φυσικό κόσμο και την υλική κτίση εν ονόματι δήθεν της αποκλειστικά πνευματικής της αποστολής αποδεικνύεται πλέον απαράδεκτη ή και επικίνδυνη. Οι διαπιστώσεις αυτές προβάλλουν ως αυτονόητες και προφανείς σε σχέση με το λεγόμενο οικολογικό πρόβλημα.

Αποτελεί πλέον γενική συνείδηση ότι η οικολογική κρίση είναι ίσως το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα στις μέρες μας. Ίσως ακούγεται αυτό ως υπερβολή αλλά δύσκολα θα βρεθεί σοβαρός επιστήμονας και υπεύθυνος παρατηρητής της πορείας των πραγμάτων ο οποίος θα διαφωνούσε. Αν συνεχίσουμε την πορεία αυτή η πρόβλεψη ενός αποκαλυπτικού τερματισμού της ζωής τουλάχιστον στην ανθρώπινη μορφή της δεν είναι ζήτημα προφητείας αλλά αναπόφευκτη κατάληξη.

Κοινός τόπος γίνεται επομένως η αναγκη για συστράτευση υπέρ του κοινού σκοπού μεταξύ εκείνων που ασχολούνται με την θεολογία και εκείνων που δρουν οικολογικά. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το αξιόλογο βιβλίο του π. Καποδίστρια, από τη ραγδαία υποβαθμιζόμενη περιβαλλοντολογικά Ζάκυνθο, δεν θα καταστεί μόνο ένα χρήσιμο βοήθημα των φοιτητών του, αλλά θα λάβει και ξεχωριστή θέση στη διαρκώς αυξανόμενη σχετική βιβλιογραφία.

Παρουσίαση του βιβλίου "Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος"

Γράφει ο Διονύσης Ν. Μουσμούτης

[Από το Περιοδικό Ιστορία Εικονογραφημένη, τεύχος 466, Απρίλιος 2007, σ. 117]

Ο πρωτοπρεσβύτερος, Παναγιώτης Καποδίστριας (γενν. 1961) αποτελεί μια άξια προσοχής περίπτωση στο χώρο των Γραμμάτων, που καλλιεργούνται στην περιφέρεια. Παραγωγικότατος και με πολλά ενδιαφέροντα, εκτός από κατ’ εξοχήν ποιητής, με επτά ποιητικές συλλογές, βραβευμένος το 2004 από την Ακαδημία Αθηνών, ασχολείται με την ιστορική, τη λαογραφική έρευνα και τον δοκιμιακό λόγο. Στο πλαίσιο των επαγγελματικών δραστηριοτήτων του, διδάσκει και στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Τμήμα Οικολογίας και Περιβάλλοντος, Παράρτημα Ζακύνθου), το μάθημα επιλογής Θρησκεία και Περιβάλλον.

Το πρόσφατο βιβλίο του υπό τον τίτλο Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος περιλαμβάνει μια συναγωγή παλαιότερων και νεότερων δοκιμίων του που αφορούν τη θεολογική οικολογία, ένα σύντομο χρονικό της επίσκεψης στη Ζάκυνθο το 2003 του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου Α΄, γνωστού για τις περιβαλλοντικές ευαισθησίες, ο οποίος συμβάλλει στην έκδοση με έναν επιστολικό πρόλογο, και ένα πολύ φροντισμένο παράρτημα στο τέλος, όπου εκτός ενός μικρού αλλά χαρακτηριστικού ανθολογίου εκκλησιαστικών κειμένων για το περιβάλλον, παραθέτει ένα άξιο προσοχής κατάλογο των ειδικών Ακολουθιών και Ευχών για τον Εξαγιασμό της ύλης.

Τον Μάιο του 1992 στην Ουάσιγκτον η συνάντηση κορυφαίων οικολογούντων επιστημόνων με πολλούς θρησκευτικούς υπεύθυνους, κατέληξε σε μια «Συλλογική έκκληση Επιστήμης και Θρησκείας για το Περιβάλλον». Παρατηρείται επίσης ένας γόνιμος περιβαλλοντολογικός προβληματισμός από θεολογικής πλευράς, ιδιαίτερα την τελευταία εικοσαετία με τα οργανωμένα από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Διεθνή Οικολογικά Συμπόσια. Απαιτείται συστράτευση υπέρ του κοινού σκοπού, απαιτείται η δημιουργία μιας αμφίδρομης και αδιατύπωτης σχέσης μεταξύ θεολογούντων και οικολογούντων.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το αξιόλογο βιβλίο του π. Καποδίστρια, από τη ραγδαία υποβαθμιζόμενη περιβαλλοντολογικά Ζάκυνθο, δεν θα καταστεί μόνο ένα χρήσιμο βοήθημα των φοιτητών του, αλλά θα λάβει και ξεχωριστή θέση στη διαρκώς αυξανόμενη σχετική βιβλιογραφία.

Βιβλιοπαρουσίαση: Πρωτ. Παναγιώτη Καποδίστρια "Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος"

Γράφει η ΛΙΤΣΑ Ι. ΧΑΤΖΗΦΩΤΗ

[Περιοδικό ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ 56 (2007) 29]

Πολυγραφότατος ο π. Παν. Καποδίστριας, ασχολήθηκε στο παρελθόν τόσο με ιστορικά, λογοτεχνικά και φιλολογικά θέματα που έχουν κυρίως σχέση με την πολυτραγουδημένη πατρίδα του, όσο και με κεφάλαια της Εκκλησιαστικής ζωής και πρακτικής που πολλά παρέχει στον αναγνώστη με τα ελεγμένα στοιχεία που προσφέρει αλλά και με τον αδρό, σαφή, απλό και εκφραστικό του λόγο, που ελκύει τον αναγνώστη να προσέξει τα γραφόμενά του.

Πρόσφατα εξέδωσε ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο, συμβολή στην Εκκλησιαστική ιστορία, όπου καταγράφονται όλοι οι επίσκοποι που κατάγονται από την Ζάκυνθο και διακόνησαν από παλαιότατων χρόνων στην πατρίδα τους ή σε άλλες Εκκλησίες εκτός της Ελλαδικής.

Στο νέο βιβλίο του επιχειρεί να κηρύξει συστράτευση όλων των φορέων χωρίς παρωπίδες και αποκλεισμούς για τη σωτηρία του Περιβάλλοντος ενώπιον του "κοινού παρονομαστή στον οποίον συναντάται η ανθρωπότητα, που λέγεται Νέμεση". Αφού αναφερθεί στην αμφίδρομη σχέση θρησκείας και περιβάλλοντος και στον 103ο Ψαλμό, τον οποίο παραθέτει και σε νεοελληνική απόδοση, αναλύει την θέση και την αξία του σώματος με βάση την πατερική διδασκαλία, ασχολείται με τα Θεοφάνια σε σχέση με τον αφθαρτισμό του Περιβάλλοντος και επιχειρεί μία, από θεολογική άποψη, οικολογική προσέγγιση στην "Αποκάλυψη" του Ιωάννη. Κάνει επίσης λόγο για την ορθόδοξη ασκητική και το φυσικό περιβάλλον, τις πρωτοβουλίες του Οικουμ. Πατριάρχη και παραθέτει σχετικά με το θέμα κείμενα και επιλογή θεολογικής βιβλιογραφίας για το περιβάλλον και την ορθοδοξία.

Μια πολύ γλαφυρή και πλούσια σε πτυχές ανάλυση ενός φλέγοντος παγκοσμίου θέματος, αναδεικνύοντας αποδεικτικά το σχετικό διαχρονικό ενδιαφέρον της Εκκλησίας για την "πολύπαθη" Δημιουργία.