Από την οικοκρίση στην οικομεταστροφή: Ένα νέο ήθος για τον κοινό μας οίκο

Του Πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ, 

Γενικού Αρχιερατικού Επιτρόπου Ι. Μητροπόλεως Ζακύνθου

Η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, που τιμάται κάθε χρόνο στις 5 Ιουνίου, αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία αναστοχασμού γύρω από τη σχέση του ανθρώπου με τον φυσικό κόσμο. Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από πρωτοφανείς επιστημονικές και τεχνολογικές δυνατότητες, ενώ ταυτόχρονα βρίσκεται αντιμέτωπη με σύνθετες περιβαλλοντικές προκλήσεις που επηρεάζουν το παρόν και το μέλλον της ανθρωπότητας. Η κλιματική αλλαγή, η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, η απώλεια της βιοποικιλότητας, η ρύπανση των υδάτων και της ατμόσφαιρας, η συσσώρευση αποβλήτων και η εξάντληση φυσικών πόρων συνθέτουν μια πραγματικότητα που αγγίζει κάθε γωνιά του πλανήτη.

Η πίστη ως ευθύνη απέναντι στην Κτίση. Σχόλια στο Πατριαρχικό Μήνυμα 2025 για την Ημέρα Προσευχής υπέρ του Περιβάλλοντος

Του π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ

Με την είσοδο του νέου εκκλησιαστικού έτους 2025-26, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος απηύθυνε εκ του αειλαμπούς Φαναρίου το καθιερωμένο Πατριαρχικό Μήνυμα για την Ημέρα Προσευχής υπέρ της Προστασίας του Περιβάλλοντος. Πρόκειται για έναν λόγο με υψηλό θεολογικό περιεχόμενο και πνευματική βαρύτητα, ο οποίος υπενθυμίζει την ευθύνη των χριστιανών απέναντι στη δημιουργία, ως αναπόσπαστου μέρους της πίστης και της ορθοδοξίας ως ορθοπραξίας.

Faith as Responsibility toward Creation. Reflections on the Patriarchal Message for the Day of Prayer for the Protection of the Environment (2025)

by Rev. Fr. Panagiotis Kapodistrias

At the outset of the 2025–2026 ecclesiastical year, His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew issued, from the ever-radiant Phanar, his annual Patriarchal Message for the Day of Prayer for the Protection of the Environment. This message, steeped in theological insight and spiritual gravity, reaffirms the responsibility entrusted to all Christians with regard to creation—an essential dimension of faith and an expression of Orthodoxy as right action.

Οικολογία και Θεοφάνια: Σύνθεση πνευματικότητας και οικουμενικής ευθύνης

Η εορτή των Θεοφανίων κατέχει δεσπόζουσα θέση στο λειτουργικό και πνευματικό βίωμα της Χριστιανικής Ορθοδοξίας. Η μνήμη της φανερώσεως της Αγίας Τριάδος κατά τη Βάπτιση του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό αποτελεί σημείο καμπής, όχι μόνον στην ιστορία της σωτηρίας, αλλά και στην κατανόηση του ανθρώπου ως φορέα ηθικής ευθύνης έναντι της δημιουργίας. Η εορτή αυτή δεν είναι απλώς θρησκευτικό γεγονός, αλλά δύναται να προσλάβει οικολογικό περιεχόμενο, καθιστώντας την αφορμή για έναν εσωτερικό στοχασμό σχετικά με τη σχέση του ανθρώπου προς τη φύση και την οφειλή του να την προστατεύει.

Η φύση, στην ορθόδοξη θεολογία, δεν λογίζεται απλώς ως αντικείμενο χρήσεως ή εκμεταλλεύσεως, αλλά ως έμψυχη και ιερή δημιουργία. Το νερό, ως στοιχείο κεντρικής σημασίας στην τελετουργία των Θεοφανίων, αποκτά διττή διάσταση: λειτουργεί αφενός ως υλικό σημείο του εξαγνισμού και αφετέρου ως υπόμνηση της ευθύνης του ανθρώπου να διατηρεί αμόλυντη την πηγή της ζωής.

π. Π. Καποδίστριας: ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΑΙ Ο «ΠΡΑΣΙΝΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ» ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΗΘΟΥΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗΣ ΝΟΟΤΡΟΠΙΑΣ ΕΝΑΝΤΙ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Τριάντα χρόνια οικολογικής δραστηριότητας του «Πράσινου» Πατριάρχη

Εφημερίδα ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ, 4.9.2020

Του πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου Παναγιώτη Καποδίστρια 

ΖΑΚΥΝΘΟΣ. 

Το 1989, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, υπό τον μακαριστό Πατριάρχη Δημήτριο, καθιέρωσε την 1η Σεπτεμβρίου (εκκλησιαστική πρωτοχρονιά) ως ημέρα Προσευχών για το φυσικό περιβάλλον, απευθύνοντας μάλιστα εμπνευσμένο Μήνυμα προς κάθε άνθρωπο καλής θελήσεως. Έκτοτε, κάθε 1η Σεπτεμβρίου εξαπολύονται εκ Φαναρίου σχετικά πατριαρχικά μηνύματα προς τον λαό, άρχοντες και αρχόμενους, θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες, καλώντας τους όλους σε ευαισθητοποίηση και συστράτευση υπέρ των δικαίων του περιβάλλοντος κόσμου. 

Σημειωτέον ότι προδρομικώς, το 1967, ο κορυφαίος θεολόγος Ιωάννης Ζηζιούλας (νυν Μητροπολίτης Γέρων Περγάμου), δημοσίευσε το θεολογικο-οικολογικό μελέτημα «Η ευχαριστιακή θεώρηση του κόσμου και ο σύγχρονος άνθρωπος». 

Από το 1991 ο σημερινός Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος συνέχισε την περιβαλλοντική δράση επαυξάνοντάς την τόσο, ώστε σήμερα εκ Φαναρίου εκπορεύεται ένα αξιομνημόνευτο κίνημα οικο-ευαισθητοποίησης, στηριζόμενο στις αγιογραφικές και αγιοπατερικές βάσεις ως προς τις αιτίες και την λύση οικολογικού προβλήματος. Άλλωστε, το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η εκφραζόμενη από αυτό θεολογία της Οικολογίας, δεν στηρίζεται σε δύναμη κοσμική, αλλά στην δισχιλιετή δύναμη που απορρέει από την Αγία Γραφή και την Ιερή Παράδοση της Εκκλησίας. Δεν είναι, άλλωστε, αμελητέο ότι το 1997 η παγκόσμια κοινότητα, έχοντας εκτιμήσει τις οικο-δράσεις Βαρθολομαίου, διά στόματος Al Gore, Αντιπροέδρου Η.Π.Α., τον ονόμασε «Green Patriarch». 

Εστιάζοντας το ενδιαφέρον μας στις πατριαρχικές οικο-πρωτοβουλίες, σταχυολογούμε: α) πέντε Σεμινάρια στη νήσο Χάλκη (1994-1998), με θέματα το Περιβάλλον σχετιζόμενο με τη θρησκευτική εκπαίδευση, την ηθική, την δικαιοσύνη, τη φτώχεια, β) εννέα διεθνή εν πλω Συμπόσια (1994-2018), αφορώντα σε θάλασσες ή ποτάμια εν κινδύνω: Αιγαίο – Πάτμο – «Αποκάλυψη του Ιωάννου», Μαύρη Θάλασσα, Δούναβη, Αδριατική, Βαλτική, Αμαζόνιο, Αρκτική, Μισισιπή και Αττική – Σαρωνικό, γ) την υπογραφή της «Διακηρύξεως της Βενετίας», με τον Πάπα Ιωάννη-Παύλο Β΄ (2002) και δ) τρεις Συναντήσεις Κορυφής της Χάλκης (2012, 2015, 2019), με θέματα: «Παγκόσμια ευθύνη και περιβαλλοντική αειφορία», «Θεολογία, Οικολογία και ο Λόγος» και «Θεολογική Εκπαίδευση και Οικολογική Εγρήγορση». 

Σημαντικότατος σταθμός ήταν η 1η Σεπτεμβρίου 2017. Εκτός του κατ' έτος Πατριαρχικού Μηνύματος, υπήρξε κι ένα δεύτερο Μήνυμα, το οποίο εξαπολύθηκε εκ του Φαναρίου και εκ του Βατικανού ταυτόχρονα, ως Κοινό Μήνυμα Πατριάρχη Βαρθολομαίου και Πάπα Φραγκίσκου. Εν τω μεταξύ, τον Αύγουστο του 2015, ο Πάπας Φραγκίσκος, με επιστολή του προς Ρωμαιοκαθολικούς υψηλόβαθμους κληρικούς, γνωστοποίησε την απόφασή του να καθιερώσει κι εκείνος την 1η Σεπτεμβρίου ως Ημέρα Προσευχών για τη Φύση, επισημαίνοντας ότι δι' αυτού του τρόπου μπορεί να συμβάλει στο να ξεπεραστεί η οικολογική κρίση. Την εξέλιξη αυτήν είχε προτείνει ο Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης νωρίτερα (Ιούνιο 2015), όταν στο Βατικανό είχε παρουσιάσει την εγκύκλιο του Πάπα Φραγκίσκου «Laudato Si», που αφορούσε στο περιβάλλον και την αναγκαιότητα προστασίας των ασθενέστερων κοινωνικά πολιτών του κόσμου. 

Το καινούργιο που φέρνει ο «Πράσινος Πατριάρχης» στον καιρό μας έρχεται παλαιόθεν, ως απαύγασμα θείας σοφίας, η οποία «μένουσα εν αυτή τα πάντα καινίζει» (Σοφία Σολομώντος 7, 27). Όλα τα οικο-κείμενα της παρελθούσης τριακονταετίας, απαρτίζοντα τη λεγόμενη θεολογία της Οικολογίας -άγνωστη νωρίτερα στις θεολογικές σχολές όλων των χριστιανικών δογμάτων-, γέμουν από την παραδοχή της χριστιανικής πίστης ότι τα πάντα προήλθαν «εκ του μη όντος εις το είναι», διά της δημιουργικής πνοής του Ποιητή των πάντων Τριαδικού Θεού. Ο άνθρωπος αποτελεί την κορωνίδα της Κτίσης, εξέχον μέλος της ποιητικής θείας βούλησης και ενέργειας. 

Τούτο σημαίνει ότι εντός της εύμορφης και «καλής λίαν» Δημιουργίας ο άνθρωπος έχει τεθεί ως διαχειριστής και όχι ως κατακτητής και ληστής, όπως συχνά συμπεριφέρεται. Είναι οικονόμος περιουσίας άλλου, όχι ιδιοκτήτης ή καταχραστής ξένης κυριότητας. Πίσω από κάθε πλάσμα του Θεού (του εαυτού του συμπεριλαμβανομένου) ψαύει και σέβεται τον ίδιο τον Πλάστη. Μάλιστα προσφέρει ευχαριστιακά σ' Εκείνον τα πάντα ως ιερέας θείων Μυστηρίων. Άλλωστε, στη θεία Λειτουργία παραδέχεται: «Τα σα εκ των σων σοι προσφέρομεν κατά πάντα και διά πάντα»! 

Αναμφίβολα, η οικολογική κρίση είναι εξόχως επικίνδυνη για το σήμερα και το αύριο της ανθρωπότητας. Πλήττει την υπόσταση του ανθρώπου, τον κοινό οίκο του, την αυλή, τον αγρό, τη γη εν γένει. Σ' ένα κατεστραμμένο σπίτι, μια λεηλατημένη αυλή, ένα πολυμολυσμένο αγρό κάθε ευμάρεια είναι πρόσκαιρη, ατελέσφορη. Πρόκειται περί πραγματικής μολύνσεως: Αρχικά ψυχής και πνεύματος του ανθρώπου, η οποία στη συνέχεια μεθίσταται στο σώμα, ακολούθως δε στο φυσικό περιβάλλον του.

Επισημαίνοντας, λοιπόν, προς την παγκόσμια κοινότητα την ανάγκη οικολογικής συμπεριφοράς του σύγχρονου κόσμου, την αειφόρο ή βιώσιμη ανάπτυξη ως διατηρούσας την ισορροπία της φύσης και καλύπτουσας τις βιολογικές και πνευματικές ανάγκες τού σήμερα δίχως να διακινδυνεύουν οι ανάγκες τού αύριο, αναδεικνύονται η χριστιανική κοσμολογία και ανθρωπολογία ως τόπος και τρόπος διασώσεως του ίδιου του ανθρώπου, του ανθρώπινου προσώπου σε συνάρτηση με τον κόσμο και σε αναφορά προς τον Θεό, «ποιητήν ουρανού και γης, ορατών τε πάντων και αοράτων». 

Ο ληστρικά φερόμενος άνθρωπος καταφέρεται θανάσιμα πρωταρχικώς εναντίον του εαυτού του, δηλαδή αυτοκτονεί, ουδόλως ενδιαφερόμενος για το ανθρώπινο πρόσωπο. Όποιος παραθεωρεί την ιερότητα του φυσικού περιβάλλοντος, καπηλεύεται εκ προοιμίου το μέλλον των παιδιών του και συνεπώς της αυριανής ανθρωπότητας. Πάντα ισχύει ο λόγος Γρηγορίου του Θεολόγου: «μη φοβηθής την πρόοδον […] φοβήθητι την αλλοτρίωσιν» (Λόγος ΚΕ΄, PG 35, 1224). 

Οι οικο-φιλικά φερόμενοι άνθρωποι της Εκκλησίας είναι οι «μηδέν έχοντες και τα πάντα κατέχοντες» (Β΄ Κορ. 6, 10), οι εν τη ολιγαρκεία τους αυτάρκεις. Σε κάθε καιρό Κρίσης οι Χριστιανοί δεν καταβάλλονται. Ταλαιπωρούνται στους λαβυρίνθους του κοινοτικού βίου, όμως δεν εξουθενώνονται, επειδή δεν χρειάζονται την άφρονη, εγωπαθή απόκτηση και περίσσεια υλικών αγαθών, αλλά αναπαύονται στα ολίγα και ποιοτικά, την ορθόδοξη ασκητική ζωή, υπακούοντας στην εντολή του Χριστού: «Ζητείτε δε πρώτον την βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν» (Ματθ. 6, 33), διότι «ουκ επ' άρτω ζήσεται άνθρωπος» (Ματθ. 4, 4). 

Οι Αναχωρητές και αφοσιωμένοι στον κοινοβιακό βίο Μοναχοί σέβονται το φυσικό περιβάλλον τους, προσέχουν τα στελέχη του επίγειου κήπου-παραδείσου τους, αναφέροντας λατρευτική αγάπη προς τον κοινό Δημιουργό τους. Παράδειγμα: Πήγε κάποτε στον ερημίτη Άγιο Αντώνιο ένας σοφός της εποχής και του είπε: «Πάτερ, πώς μπορείς και αντέχεις να ζεις εδώ, στερημένος απ' όλη την παρηγοριά των βιβλίων;». Ο Αντώνιος απάντησε: «Το βιβλίο μου, φιλόσοφε, είναι η φύση των δημιουργημάτων, και οποτεδήποτε επιθυμήσω, μπορώ να διαβάσω μέσα σ' αυτήν τα έργα του Θεού». 

Ανάλογη συμπεριφορά παρατηρείται έως και τους σημερινούς θεοδίδακτους Γεροντάδες και πρόσφατα αγιοδιακηρυχθέντες Πατέρες: Παΐσιο Αγιορείτη, Πορφύριο Καυσοκαλυβίτη, Ιάκωβο τον εν Ευβοία και Αμφιλόχιο τον εν Πάτμω. Τουτέστιν, συμβαίνει μια αδιάκοπη οικο-σκυταλοδρομία του μοναστικού ιδεώδους υπέρ των δικαίων του φυσικού περιβάλλοντος, απλού εν τη μεγαλοπρεπεία του και μεγαλοπρεπούς εν τη απλότητί του. 

Όλη αυτή η οικο-θεολογική εμπειρία συμπυκνώθηκε στην Εγκύκλιο της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθόδοξης Εκκλησίας (Κρήτη, 2016). Παράλληλα, εξαπολύθηκε σχετικό Μήνυμα προς τον λαό, συνοπτικότερο των παραγράφων της Εγκυκλίου: 

«Η σημερινή οικολογική κρίση είναι προφανές ότι οφείλεται σε πνευματικά και ηθικά αίτια. Οι ρίζες της συνδέονται με την πλεονεξία, την απληστία και τον εγωισμό, που οδηγούν στην αλόγιστη χρήση των φυσικών πόρων, την επιβάρυνση της ατμόσφαιρας με ζημιογόνους ρύπους και την κλιματική αλλαγή. Η χριστιανική αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί μετάνοια για τις καταχρήσεις, εγκράτεια και ασκητικό ήθος, που αποτελούν αντίδοτο στην υπερκατανάλωση, συγχρόνως δε, καλλιέργεια στον άνθρωπο της συνειδήσεως ότι είναι 'οικονόμος', και όχι κάτοχος της δημιουργίας. Δεν παύει να τονίζει ότι και οι μελλοντικές γενεές έχουν δικαίωμα πάνω στα φυσικά αγαθά, που μας εμπιστεύθηκε ο Δημιουργός. Για αυτό το λόγο και η Ορθόδοξος Εκκλησία συμμετέχει ενεργώς στις διάφορες διεθνείς οικολογικές προσπάθειες. Όρισε δε την 1η Σεπτεμβρίου ως ημέρα προσευχής για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος». 

*Ο πρωτοπρεσβύτερος Παναγιώτης Καποδίστριας κάτοχος Μάστερ Θεολογίας, είναι Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου, εκ των πλέον λογίων κληρικών της Εκκλησίας της Ελλάδος δόκιμος συγγραφέας και ποιητής. Έγραψε το παρόν άρθρο αποκλειστικά για τον «Εθνικό Κήρυκα», αφιέρωμα σεπτό στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.

Εισήγηση π. Παν. Καποδίστρια για τον "Πράσινο Πατριάρχη" και το eco-ήθος [Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, 30.11.2018 - πλήρες video]

Science & Orthodox Christianity

The third international conference concludes a three-year effort by Project SOW to map the ongoing discussion on science and Orthodox Christianity throughout the world. Intensive research and long hours of discussions in conferences, workshops and interviews revealed a number of important thematic areas where the discussion is more vibrant, revealing controversial yet fruitful aspects of the science-religion relationship. Among these areas are bioethics, ecology and environment, psychology-psychoanalysis, which also seem to open new perspectives in the future discussion. Furthermore, the role of philosophy and history, with a focus on the notion of modernity, appear to be crucial in the understanding of the science-Orthodoxy relationship and its advancement. This, however, would be incomplete without the exchange of fundamental viewpoints between the Orthodox world and components of the ongoing discussion in the West. 

Day 2 | Friday, November 30, 2018

Session 6 | Nature and Bioethics

Chair: Aleksandra Stevanović, Department for History and Philosophy of Natural Sciences and Technology, University of Belgrade

Rev. Panagiotis Kapodistrias, Master of Theology, Holy Metropolis of Zakynthos and Strophades

The Ecumenical Patriarchate and the “green Patriarch” as the spearhead of a new ecological ethos and change of mentality concerning the natural environment

Εισήγηση 

του Πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου Παναγιώτη Καποδίστρια, 

Μάστερ Θεολογίας, 

κατά το 3ο Διεθνές Συνέδριο του προγράμματος "Επιστήμη και ορθοδοξία ανά τον Κόσμο", του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών - Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

Θέμα Συνεδρίου: "Η σχέση Επιστήμης και Ορθόδοξου Χριστιανισμού: παρελθόν - παρόν - μέλλον" (Αθήνα, 29.11-1.12.2018)
[Ημερομηνία εισήγησης: 30 Νοεμβρίου 2018]

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και ο “Πράσινος Πατριάρχης” πρωτοπόροι στην οικοδόμηση οικολογικού ήθους και αλλαγής νοοτροπίας έναντι του φυσικού περιβάλλοντος

Εισήγηση 

του Πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου Παναγιώτη Καποδίστρια, 

Μάστερ Θεολογίας, 

κατά το 3ο Διεθνές Συνέδριο του προγράμματος "Επιστήμη και ορθοδοξία ανά τον Κόσμο", του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών - Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

Θέμα Συνεδρίου: "Η σχέση Επιστήμης και Ορθόδοξου Χριστιανισμού: παρελθόν - παρόν - μέλλον" (Αθήνα, 29.11-1.12.2018)
[Ημερομηνία εισήγησης: 30 Νοεμβρίου 2018]

Παρουσίαση των eco-δράσεων του Οικουμενικού Πατριαρχείου από τον π. Παν. Καποδίστρια, στο Συνέδριο για τη σχέση Επιστήμης και Ορθοδοξίας (Εθνικό ίδρυμα Ερευνών, 29.11.2018)

Το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «Επιστήμη και Ορθοδοξία ανά τον Κόσμο», διοργανώνει το 3ο Διεθνές Συνέδριό του, με τίτλο «Η σχέση Επιστήμης και Ορθόδοξου Χριστιανισμού: παρελθόν - παρόν - μέλλον», από την 29η Νοεμβρίου έως την 1η Δεκεμβρίου 2018 (στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Λεωφ. Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα). Σε προηγούμενη δημοσίευσή μας (δείτε ΕΔΩ) παρουσιάστηκαν όλα τα σχετικά: αναλυτικό πρόγραμμα εισηγήσεων και περιλήψεις). 

Οι εργασίες του συνεδρίου θα είναι αγγλόφωνες (οι πλείστες), θα υπάρξουν όμως και οι ελληνικές μεταφράσεις. Συμμετέχουν πολλοί επιστήμονες από το εξωτερικό και από την Ελλάδα, οι οποίοι θα κάνουν focus σε στιγμές και πτυχές της συνάντησης ή και συναντίληψης Επιστήμης και Ορθοδοξίας από το χθες έως το αύριο.

Ανάμεσα στους ομιλητές προσκλήθηκε ευγενώς από τους διοργανωτές και θα είναι ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας, Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου, ο οποίος θα παρουσιάσει το θέμα: "ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΑΙ Ο “ΠΡΑΣΙΝΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ” ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΗΘΟΥΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗΣ ΝΟΟΤΡΟΠΙΑΣ ΕΝΑΝΤΙ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ".

Η εισήγηση θα γίνει το πρωί της Παρασκευής, 29ης Νοεμβρίου, από τις 9.30 το πρωί, στο πλαίσιο της ενότητας "Φύση και Βιοηθική" του Συνεδρίου.

Περίληψη εισήγησης π. Π. Κ.

Πριν από τρεις δεκαετίες το Οικουμενικό Πατριαρχείο ανέλαβε πρωτοβουλίες για την ευαισθητοποίηση της παγκόσμιας κοινότητας έναντι του οικολογικού προβλήματος. Τη σκυτάλη κρατά ο ίδιος ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο οποίος -με μηνύματα, επιστημονικά συμπόσια μεταξύ θρησκευτικών ηγετών και ειδικών επιστημόνων, θεολογικά κείμενα, διαλέξεις σε επίσημα fora ανά τον κόσμο- πασχίζει να καταδείξει ότι το πρόβλημα είναι κυρίως πνευματικό - ηθικό και ότι ο αυθεντικός άνθρωπος της Εκκλησίας είναι ολιγαρκής και συνάμα αυτάρκης, διότι πίσω από τα κτίσματα  βλέπει και σέβεται τον μεγάλο Ποιητή και Δημιουργό των Πάντων Τριαδικό Θεό. Τούτο σημαίνει ότι ο άνθρωπος χρειάζεται να συμπεριφέρεται ως  οικονόμος, φύλακας και ιερέας της Κτίσης του Θεού.

Η όλη αυτή ευαισθητοποίηση έχει συνεγείρει και την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, με τον Πάπα Φραγκίσκο να υιοθετεί την 1η Σεπτεμβρίου ως Ημέρα Προσευχών υπέρ του φυσικού Περιβάλλοντος, την οποία έχει από το 1989 καθιερώσει το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Οι εν γένει οικολογικές – περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες του Οικουμενικού Θρόνου σφραγίστηκαν, με επίσημο τρόπο, μες από ειδικές αναφορές στα κείμενα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθόδοξης Εκκλησίας (Κρήτη, 2016). Η προσπάθεια και οι ανάλογες δράσεις Βαρθολομαίου (του επονομαζόμενου “Πράσινου Πατριάρχη”) συνεχίζονται.

Rev. Panagiotis Kapodistrias

The Ecumenical Patriarchate and the “green Patriarch” as the spearhead of a new ecological ethos and change of mentality concerning the natural environment

Three decades ago, the Ecumenical Patriarchate undertook initiatives to raise public awareness on the problem of ecology. Patriarch Bartholomew is personally the spearhead of an important initiative, through addresses, scientific symposia with the participation of religious leaders and specialized scientists, theological texts, and lectures at official fora throughout the world, aiming at showing that the problem is mainly spiritual-ethical, and that authentic Christians are frugal and self-sufficient, because behind the created world they see and pay respect to the great Creator of all, the Triadic God. This means that humans must act as housekeepers, guardians and ministers of God’s Creation.

This awareness effort has also mobilized the Roman Catholic Church, with Pope Francis also commemorating September 1 as Day of Prayers for the Natural Environment, first established by the Ecumenical Patriarchate in 1989. The overall ecological-environmental initiatives of the Ecumenical Throne were officially sealed with particular mentions in the acts of the Holy and Great Synod of the Orthodox Church (Crete, 2016). The effort and actions of Bartholomew, the so-called “green Patriarch”, continue as we speak.

Μια "οικολογική" ευχή του π. Παναγιώτη Καποδίστρια από τον Οικουμενικό Πατριάρχη [video]

Γράφει ο Π. Α. Ανδριόπουλος στο Φως Φαναρίου

Το Σάββατο 29 Σεπτεμβρίου 2018 ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, στο πλαίσιο της επισκέψεώς Του στην Θεσσαλονίκη για να συμμετάσχει στους εορτασμούς για την λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, επισκέφθηκε τη λιμνοθάλασσα του Καλοχωρίου. 

Ο Πατριάρχης του Γένους, ο «Πράσινος Πατριάρχης», «ο Φίλος της Οικολογίας», ευλόγησε τον περιβάλλοντα, της λιμνοθάλασσας, χώρο, αναπέμποντας ικετήριο ωδή στον Δημιουργό της κτίσης, παρουσία του Πατριάρχου των Σέρβων κ. Ειρηναίου, των Μητροπολιτών της συνοδείας Του, Αγκύρας κ. Ιερεμίου και Ικονίου κ. Θεολήπτου, του οικείου ποιμενάρχου Μητροπολίτου Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβα και των τοπικών αρχών. 

Κατά την δέηση υπέρ του Περιβάλλοντος, ο Πατριάρχης ανέγνωσε μια ευχή, ποίημα του πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου π. Παναγιώτη Καποδίστρια. 

Η ευχή αυτή είναι από την Ακολουθία που εποίησε ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας, «κατόπιν σχετικῆς ἀνάθεσης τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Ζακύνθου κ. Χρυσοστόμου, γιά νά ψάλλεται κάθε χρόνο στίς 5 Ἰουνίου, κατά τή λειτουργική σύναξη τοῦ Ἀνώτερου Τεχνολογικοῦ Ἱδρύματος Ἰονίων Νήσων (Παραρτήματος Ζακύνθου - Τμήματος Οἰκολογίας και Περιβάλλοντος) στά ὅρια τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ζακύνθου. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ Ἀκολουθία δύναται νά ψαλεῖ καί κατά τήν ἐκκλησιαστική Ἡμέρα Περιβάλλοντος, τήν 1η Σεπτεμβρίου καί σέ κάθε ἄλλη περίπτωση κριθεῖ ἀναγκαία.» 

Η ακολουθία αυτή βρίσκεται στην μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία που εκπόνησε ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας και την οποία έχει προλογίσει ο Πατριάρχης, με τίτλο: "Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος εκφραστής του ορθόδοξου θεολογικού λόγου για το φυσικό περιβάλλον". Εκδόθηκε από το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου "Αληθώς", Ζάκυνθος 2014, σσ. 117-120.

Παραθέτουμε στη συνέχεια την ευχή του π. Παναγιώτη Καποδίστρια που ανέγνωσε ο Πατριάρχης στο Καλοχώρι, καθώς και το σχετικό βίντεο. 

Δέσποτα τῆς ζωῆς ἡμῶν καί Παροχεῦ ὑπέροχε πάντων τῶν ὄντων καί τῶν μή ἱστορηθέντων εἰσέτι πραγμάτων τοῦ Κόσμου, Σοῦ δεόμεθα κλίνοντες πάλιν καί πολλάκις ἐνώπιόν Σου νοῦν καί γόνυ μετανοίας, στρέψον ἐπί τήν ἀνθρωπίνην ἡμῶν ἀσθένειαν ὄμμα στοργικόν ἐπιεικείας, ἐν ὄψει ἡμερῶν χαλεπῶν ἐπερχομένων, ἐκείνων τῶν ἐσχάτων. Τά ἔργα τοῦ Λόγου καί τῶν χειρῶν Σου οὐδόλως ἐσεβάσθημεν ἀλλ’ ἀσελγήσαντες ἐπ’ αὐτῶν ἐμιάναμεν, τήν ὡραίαν χλωρίδα καί πανίδα βαναύσως ἐσκυλεύσαμεν, πολέμους ἡτοιμάσαμεν ἀνηλεεῖς καί καταστροφάς μή ἀναστρεψίμους ἐπεφέραμεν, πρόξενοι πνευματικοῦ τε καί βιολογικοῦ θανάτου καταστάντες ἐν τῷ ὀνόματί Σου συχνάκις, τάς ἐντολάς Σου περί καλῆς διαχειρίσεως τοῦ περιβάλλοντος Κόσμου ἀνερυθριάστως καταφρονήσαντες. 

     Ὑποχείρια τῆς ἡμετέρας παρανοίας γεγονότες, ἐν γῇ θρηνούσῃ καί ἀφιλοξένῳ περιπατοῦμεν ἐπικινδύνως μή ἔχοντες τόπον κρυβῆναι καί παῤῥησίαν ἐνώπιόν Σου, ἀλλ’ ὡς πρός πατέρα προσφεύγομεν νῦν οἱ ἀνάξιοι καί ἄσωτοι, εἰς τό ἔλεος ἐκείνου ἐλπίζοντες καί τήν εὐσπλαχνίαν ἐκείνου ἐκλιπαροῦντες. 

     Ἐλθέ οὖν, σπεῦσον, κατάβηθι, συγχώρησον καί διάσωσον ἡμᾶς τούς τρισαθλίους παντελεῆμον Πάτερ, ἐνισχύων τῇ σῇ ἀνεκφράστῳ σοφίᾳ τάς σκέψεις πάντων τῶν καλῶς οἰκολογούντων καί ἀνιδιοτελῶς ἀγωνιζομένων πολιτῶν, κινημάτων καί ὀργανώσεων, ἐκπαιδευτικῶν καί μαθητευομένων ὑπέρ διαρκοῦς προστασίας τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος, ἐπιστροφῆς δέ εἰς τήν ἀρχαίαν ὁροθεσίαν καί ὁλοκληρίαν, ἥν πρό τοῦ βιασθῆναι εἶχεν. Σύ γάρ ὑπάρχεις βοηθός καί σκεπαστής τοῦ παντός Κόσμου καί σοί τήν ἱκετήριον ταύτην εὐχήν ἀναμέλπομεν, μεσιτείαις καί οἰκτιρμοῖς τῆς Ὑπεραγάθου Θεοτόκου καί πάντων τῶν Ἁγίων.

Περιοδικό Charismen, τευχ. 3/2015: Ökologie und Spiritualität

"Die ökologischen Initiativen des Ökumenischen Patriarchats von Konstantinopel". Άρθρο του π. Παν. Καποδίστρια στο γερμανικό περιοδικό "Charismen" για τον "Πράσινο Πατριάρχη"

Το περιοδικό Charismen (=Χαρίσματα) αποτελεί μια καλαίσθητη έκδοση ανθρώπων που ανήκουν σε διάφορα τάγματα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και δραστηριοποιούνται από κοινού στην κίνηση Focolare. Εκδίδεται τέσσερις φορές το χρόνο σε διάφορες γλώσσες και απευθύνεται σε κοινό καλλιεργημένων ευλαβών πιστών, μη όντας αυστηρά ακαδημαϊκό-θεολογικό. 

Το τελευταίο τεύχος -όπου δημοσιεύεται και το άρθρο του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, σε μετάφραση του Γιώργου Βλαντή-, είναι αφιερωμένο στη σχέση οικολογίας και πνευματικότητας, με άρθρα για την οικολογική Εγκύκλιο Laudato si του Πάπα Φραγκίσκου, τις οικολογικές πρωτοβουλίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου, την οικολογική θεολογία της παράδοσης των Βενεδικτίνων, τη σχέση ανάμεσα στη νεολαία και την έννοια της αειφορίας, τις δυνατότητες ενός συνειδητά οικολογικού οικογενειακού βίου και για την προσφορά των ανθρώπων που ανήκουν στα τάγματα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.

Αυτοκτονώντας ξανά με φυτοφάρμακα {2ο μέρος}

Φωτογραφίζει και σχολιάζει ανήσυχος ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας 

Η σημερινή φωτογράφισή μας είναι κάτι περισσότερο από αποκαρδιωτική και ανησυχητική. Τα φυτοφάρμακα έχουν κάνει το έγκλημά τους στη γη μας! Μπορείτε να το διαπιστώσετε κι εσείς: Από τη μια το ζωντανό και από την άλλη το πεθαμένο. Το ανθηρό και το μαραμένο. Το μόλις ανοιξιάτικο και το μόλις θανατωμένο... 

Ουδείς όμως ευαισθητοποιείται, τόσο που να αισθανόμαστε πλέον φαιδροί και γραφικοί εμείς, που μες από αυτόν εδώ τον ταπεινό ιστότοπο παρουσιάζουμε τα στίγματα αυτά του καιρού και του τόπου μας, τα οποία εντέλει στρέφονται έναντι ημών των ιδίων και των παιδιών μας. Γι' αυτό ακριβώς διατυπώνουμε λόγο περί αυτοκτονίας. Δείτε και στις σημερινές φωτογραφίες μας: Τα ελαιόδεντρα επιβιώνουν εντός της κατα-ραντισμένης περιοχής. Το λαδάκι τους, δήθεν ποιοτικό και σπουδαίο, δήθεν εξτρά ή παρθένο, φθάνει στα πιάτα και τις σαλάτες των ανυποψίαστων με συνέπειες θανατηφόρες... 

Ουδείς εξανίσταται όμως, διότι όλοι είναι είτε ωχαδελφιστές, είτε ιδιοτελείς, έχοντας πάντως βραχεία όραση, δίχως να θέλουν να δουν τον κίνδυνο που βρίσκεται εντός των πυλών μας πλέον... 

Ανατρέχουμε σε δημοσίευμα της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ (12.9.1999), όπου διεκτραγωδούνται οι κίνδυνοι για την υγεία του ανθρώπου. Αξίζει να αναγνωσθεί το σχετικό απόσπασμα: 

"Ένας ύπουλος κίνδυνος ελλοχεύει για τους καταναλωτές. Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε λαχανικά, φρούτα, ζώα, ψάρια, φυτά είναι προφανές ότι καταλήγουν στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας, στον άνθρωπο. Από τις πιο ανησυχητικές επιδράσεις των φυτοφαρμάκων είναι η διαταραχή της αναπαραγωγικής διαδικασίας, του ανοσοποιητικού συστήματος, της όρασης, ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου, καθώς και βλάβες στο νευρικό σύστημα και στο συκώτι. Τις πιο άμεσες επιπτώσεις από τα φυτοφάρμακα έχουν προφανώς οι αγρότες, οι οικογένειές τους και οι εργάτες στη βιομηχανία παραγωγής και συσκευασίας φυτοφαρμάκων.

Έρευνα του Ιατρικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Κρήτης σε 120 καλλιεργητές της Ιεράπετρας απέδειξε τοξική δράση των φυτοφαρμάκων και διαταραχές στο συκώτι. Αν τώρα τα αποτελέσματα συνδυαστούν με την ανάπτυξη κακοηθών όγκων σε πειραματόζωα μετά τη χορήγηση φυτοφαρμάκων σε μεγάλες δόσεις, αυξάνονται οι πιθανότητες ανάπτυξης κακοήθειας στο ήπαρ. Επίσης μελέτη του Νοσοκομείου Τρικάλων συνδέει την αύξηση του καρκίνου στην περιοχή και με τα φυτοφάρμακα.

Γενετικές ανωμαλίες σε αγρότες διαπίστωσε έρευνα του Τμήματος Γενικής Βιολογίας και Γενετικής της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Πιο έντονο ήταν το πρόβλημα στους αγρότες της Δυτικής Θεσσαλονίκης, γεγονός που αποδίδεται τόσο στα φυτοφάρμακα όσο και στους βιομηχανικούς ρύπους. Παλαιότερη έρευνα του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ανίχνευσε υπολείμματα φυτοφαρμάκων στο μητρικό γάλα. Εξάλλου σε μελέτη της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας κατά κανόνα σημαντικά μικρότερους δείκτες σε όλα τα νευροσυμπεριφορικά τεστ (συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και υπερδιέγερσης) παρουσίασαν οι εργάτες διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών οι οποίοι είχαν υποστεί χρόνια έκθεση σε οργανοφωσφορικά βιοκτόνα κατά την εργασία τους". 

Αυτοκτονώντας ξανά με φυτοφάρμακα {1ο μέρος}

Φωτογραφίζει και σχολιάζει ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας 

Γύρισε ο χρόνος, ήρθε η Άνοιξη, η φύση ανοίχτηκε στο φως και ήδη οι συντοπίτες μας επιδίδονται ξανά και ξανά σε αυτοκτονικές πρακτικές... 

Η ανωτέρω φωτογραφία δείχνει: δεξιά, την φυσιολογική αύξηση των χόρτων και των αγριολούλουδων και αριστερά, την τοξική ανθρώπινη παρέμβαση με φυτοφάρμακα, τα οποία ήδη έχουν προξενήσει την... πολυπόθητη (γι' αυτούς που την επιδίωξαν) καταστροφή... Σας επισημαίνουμε ότι τα ραντισμένα με τα φυτοφάρμακα πρώην χόρτα αποτελούν το έδαφος, επί του οποίου έχουν αυξηθεί τα ελαιόφυτα, απ' όπου -αλίμονο- τρώνε οι νοικοκυραίοι το λαδάκι τους... 

Η διατροφική αλυσίδα έτσι ακριβώς δηλητηριάζεται και οι συνέπειες είναι αλυσιδωτά αυτο-καταστροφικές... Κρίμα... Έχετε κάτι να πείτε;;;

Ο οικολογικός λόγος του Οικουμενικού Πατριάρχου

Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Μουστάκης 
Γραμματέας της Ι. Μητροπόλεως Κώου και Νισύρου 

Σήμερα, 22 Ὀκτωβρίου 2014, η διακονία τοῦ Παναγιωτάτου Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου στὸν Οἰκουμενικὸ Θρόνο εἰσέρχεται στὸ εἰκοστὸ τέταρτο ἔτος. 

Μὲ αὐτὴ τὴν εὐκαιρία, εὐχόμενοι ὁ Παναγιώτατος νὰ συνεχίσει νὰ μᾶς εὐλογεῖ καὶ νὰ μᾶς ἁγιάζει ἐπί πολλά ἀκόμη ἔτη, δημοσιεύουμε μία παρουσίαση τῆς διπλωματικῆς ἐργασίας τοῦ π. Παναγιώτη Καποδίστρια, ἡ ὀποία παρουσιάζει τὸν πατριαρχικὸ οἰκολογικὸ λόγο. 

Ὁ ἀπὸ ἐτῶν ἀσχολούμενος μὲ τὰ θέματα τῆς οἰκολογίας Πρωτοπρεσβύτερος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου π. Παναγιώτης Καποδίστριας, ἐξέδωσε προσφάτως τὴ διπλωματική του ἐργασία μὲ τίτλο «Ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Βαρθολομαῖος ἐκφραστὴς τοῦ ὀρθοδόξου Θεολογικοῦ λόγου γιὰ τὸ φυσικὸ περιβάλλον» (Μορφωτικὸ Κέντρο Λόγου Ἀληθῶς, Ζάκυνθος 2014).

Ἡ ἐργασία αὐτὴ ἀποτελεῖ τὸν τελευταῖο καρπὸ μίας εἰκοσιπενταετοῦς ἐνασχολήσεως τοῦ π. Παν. Καποδίστρια μὲ τὰ οἰκολογικὰ προβλήματα καὶ ζητήματα, τὰ ὁποῖα, ἀναμφίβολα εὑρίσκονται στὴν αἰχμὴ τῶν ἀνησυχιῶν τοῦ συχρόνου ἀνθρώπου. 

Εἶναι εὐτυχὴς ἡ χρονικὴ σύμπτωση αὐτοῦ τοῦ ἐνδιαφέροντος μὲ τὴν ἀνάληψη σχετικῶν πρωτοβουλιῶν -ἤδη ἀπὸ τὸ ἔτος 1989, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς πατριαρχίας τοῦ ἀοιδίμου Πατριάρχου Δημητρίου- ἀπὸ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, τὸ ὁποῖο ἀγωνιᾶ γιὰ τὴν πορεία τῆς «λίαν καλῆς» καὶ εὐλογημένης ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ κτίσεως καὶ προσπαθεῖ, μὲ κάθε πρόσφορο μέσον, νὰ ἀνακόψει τὴν ἀνοίκεια καὶ βίαιη ἐκμετάλλευσή της ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο καὶ νὰ διδάξει τὸν καθένα ἀπὸ ἐμᾶς τὴν σχέση ἀγάπης καὶ σεβασμοῦ, ἡ ὁποία πρέπει νὰ οἰκοδομηθεῖ ἀνάμεσα στὰ ἔλλογα καὶ ἄλογα ἔργα τοῦ Θεοῦ. 

Στὸ ἔργο του αὐτὸ ὁ π. Π. Καποδίστριας ξεκινᾶ μὲ τὴν παρουσίαση τῶν κυριοτέρων πρωτοβουλιῶν τοῦ Παναγιωτάτου Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου γιὰ τὴν προστασία τοῦ περιβάλλοντος καὶ στὴ συνέχεια προσπαθεῖ νὰ προσδιορίσει τὰ πλέον καίρια χαρακτηριστικὰ τοῦ ὑπερεικοσαετοῦς πατριαρχικοῦ οἰκολογικοῦ καὶ περιβαλλοντικοῦ λόγου. 

Ὡς πρῶτο χαρακτηριστικὸ ἐντοπίζει τὸ ἰσχυρὰ θεμελιωμένο θεολογικὸ ὑπόβαθρο τοῦ λόγου αὐτοῦ, καθὼς καὶ τὸ ὅτι ὁ Παναγιώτατος Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης μὲ τὴν ἄρθρωση τοῦ περιβαλλοντικοῦ του λόγου χαράσσει τὶς βασικὲς παραμέτρους πάνω στὶς ὁποῖες μπορεῖ νὰ κινηθεῖ, κάθε ἐνασχολούμενος μὲ τὰ θέματα αὐτά, συνεισφέροντας στὴν ἀντιμετώπιση τῶν οἰκολογικῶν προβλημάτων. 

Ὁ πατριαρχικὸς λόγος ὁριοθετεῖ τὸν θεολογικὸ περὶ περιβάλλοντος λόγο, ἔτσι ὥστε νὰ προσφέρει νέες οὐσιαστικὲς διεξόδους στὴν σχετική, παγκόσμια, ἀναζήτηση καὶ νὰ διευρύνει τὸ φάσμα τῶν ὑπαρχουσῶν προσεγγίσεων ἀναδεικνύοντας τὴν ἐξέχουσα θέση τοῦ ἀνθρώπου ὡς ὑπὸ τοῦ Δημιουργοῦ καὶ Προνοητοῦ Θεοῦ προσδιορισμένου προστάτου καὶ ἀξιοποιητοῦ τοῦ δώρου τῆς δημιουργίας. 

Σὲ αὐτὸ τὸ βαθύτατα προσδιορισμένο θεολογικὸ πλαίσιο παρουσιάζονται καὶ τὰ ὑπόλοιπα χαρακτηριστικὰ τοῦ πατριαρχικοῦ λόγου γιὰ τὸ περιβάλλον, ὅπως τὰ ἐντοπίζει ὁ συγγραφέας: ὁ οἰκολογικὸς λόγος τοῦ Φαναρίου εἶναι ζωντανός, δυναμικός, ρεαλιστικός, πολιτισμικὸς καί, φυσικά, οἰκουμενικός, καθὼς ἀπευθύνεται σὲ ὅλους καὶ ἐνδιαφέρει κάθε ἄνθρωπο. 

Μὲ μία ἰδιαίτερη εὐαισθησία ὁ λόγος τοῦ Παναγιωτάτου Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου ἐντοπίζει τὰ αἴτια τοῦ συγχρόνου οἰκολογικοῦ προβλήματος, ὄχι ἐκτὸς ἡμῶν, ὄχι μόνο στοὺς ἄλλους, ὄχι μόνο στὴν φθορὰ τὴν ὁποία ἐπιφέρουν στὸ περιβάλλον οἱ «μεγάλοι» καὶ «ἰσχυροὶ» τοῦ κόσμου μας, ἀλλὰ στὴν ἀπουσία οἰκολογικῆς συνειδήσεως ἐκ μέρους τῆς συντριπτικῆς πλειοψηφίας τῶν κατοίκων τοῦ πλανήτη μας. Στόχος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ὅπως ἐπισημαίνει ο π. Παναγιώτης, εἶναι ἡ «εὐαισθητοποίηση τῶν πάντων» καὶ σὲ κάθε πτυχὴ τῆς ζωῆς μας. 

Σὲ ἄλλο σημεῖο ὁ συγγραφέας σημειώνει ὅτι ὁ Παναγιώτατος Οἱκουμενικὸς Πατριάρχης, γιὰ νὰ ἀντιστρέψει τὴν πορεία τοῦ κόσμου μας πρὸς τὴν καταστροφὴ ἐπιχειρεῖ μὲ τὸν λόγο του νὰ ἀναστηλώσει τὸ θρησκευτικὸ δέος στὶς ἀνθρώπινες καρδιὲς καὶ νὰ διδάξει τὸν ἄνθρωπο, ὅτι αὐτὸς δὲν εἶναι ἀποτελεῖ ἕνα εὐτελὲς καὶ ἀσήμαντο ὄν, ἀλλὰ ὁ ἱερὸς τόπος συναντήσεως Θεοῦ καὶ κόσμου. 

Ὁ κόσμος μας δημιουργήθηκε ἐκ τοῦ μὴ ὄντος μὲ ἀγάπη καὶ ἀπόλυτη ἐλευθερία. Ἡ μόλυνση, ἡ καταστροφὴ, ἡ φθορὰ εἰσήλθαν σὲ αὐτὸν μετὰ ἀπὸ τὴν βρώση τοῦ καρποῦ τοῦ ξύλου τῆς γνώσεως. Στόχος τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς ἁγιαστικῆς δράσεώς της στὴ δημιουργία εἶναι ἡ ἀποκατάσταση τοῦ ἀρχικοῦ κάλλους, ὄχι μόνο τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ ὁλόκληρης τῆς δημιουργίας. 

Ἡ ἀπόκτηση ἀσκητικοῦ ἤθους στὴ ζωή μας, στὴν καθημερινότητά μας, ἀποτελεῖ σημαντικότατο βῆμα γιὰ τὴν συμβολή μας στὴ σωτηρία τῆς κτίσεως. Τὸ ἔργο τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ἀνακαινιστικὸ καὶ σὲ αὐτὸ μποροῦμε νὰ συμμετάσχουμε ὅλοι μας. 

Ἕνα ἀκόμη ἐνδιαφέρον σημεῖο τοῦ πατριαρχικοῦ λόγου γιὰ τὸ περιβάλλον σχετίζεται μὲ τὴν προβολὴ τῆς ἀνθρωπικῆς ἀρχῆς, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία ὁ κόσμος δημιουργήθηκε ἀπὸ τὸ Θεὸ καὶ ὑπάρχει πρὸς χάρη τοῦ ἀνθρώπου. 

Μὲ διάκριση καὶ προσοχὴ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, ὡς ἐκφραστὴς τοῦ ὀρθοδόξου ἤθους ὑπερβαίνει τὴν ὑπάρχουσα τάση ποὺ θέλει πίστη καὶ ἐπιστήμη σὲ σύγκρουση καὶ προβάλλει ἕναν θεολογικὸ λόγο ἑνωτικὸ καὶ θεραπευτικὸ τῶν διαστάσεων, ξεκαθαρίζοντας ὅτι αὐτὰ τὰ δύο μεγέθη εἶναι προορισμένα νὰ συμπορεύονται καὶ ὄχι νὰ ἀντιμάχονται. 

Σαφέστατα, ἡ ἐπιστήμη ὀφείλει νὰ λειτουργεῖ μὲ ἀσφαλιστικὲς δικλεῖδες, οἱ ὁποῖες τὴν ἀποδεσμεύουν ἀπὸ τὴν ἀνθρώπινη ἀλαζονεία, τὴν πλέον ἐπικίνδυνη παράμετρο γιὰ τὸν κόσμο μας.

 Ὁ πατριαρχικὸς λόγος ὅπως παρατηρεῖ ὁ π. Παν. Καποδίστριας σημειώνει τὴ στενότατη σχέση μοναστικῆς ἀσκητικότητας καὶ προστασίας τοῦ περιβάλλοντος συνδέοντας τὴν ἀσκητικὴ ζωὴ μὲ τὴν σώφρονα ἀξιοποίηση τῆς κτίσεως. 

Καρπὸς ὅλης αὐτῆς τῆς προσπάθειας τοῦ Πατριάρχου εἶναι ἡ εὐαισθητοποίηση πλήθους ἀνθρώπων καὶ ἡ συστράτευσή τους, μὲ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλο τρόπο, στὸν κοινὸ ἀγῶνα τῆς ἀντιστροφῆς τῆς καταστροφικῆς πορείας τοῦ πολιτισμοῦ μας. 

Μοναστήρια ποὺ υἱοθετοῦν ἕνα πρότυπο τρόπο οἰκολογικῆς λειτουργίας, ἐφημέριοι ποὺ ἀγωνίζονται γιὰ τὴν προστασία τοῦ περιβάλλοντος, θεολόγοι ποὺ θεμελιώνουν τὸ σεβασμὸ τοῦ ἔργου τοῦ Θεοῦ μὲ τὰ κείμενά τους, διεθνὴς ἀναγνώριση τῶν πατριαρχικῶν προσπαθειῶν μέσα ἀπὸ κείμενα, βραβεύσεις καὶ δράσεις, ἀποτελοῦν στοιχεῖα ποὺ ὑποδηλώνουν τὴν θετικότατη ὑποδοχὴ τοῦ οἰκολογικοῦ θεολογικοῦ λόγου καὶ τῶν ἀναλόγων πρωτοβουλιῶν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου πείθοντάς μας ὅτι ἡ μεθοδικότητα, ἡ ὑπομονὴ καὶ ἡ ἐπιμονὴ ποὺ ἐπιδεικνύει θὰ νικήσουν ἐν τέλει τὴν ἀνθρώπινη ἀλαζονεία λειτουργώντας ἀνασχετικὰ στὴν πορεία πρὸς τὴν καταστροφή. 

Ὁ πατριαρχικὸς λόγος εἶναι λόγος ἐλπίδας, καταλλαγῆς καὶ ἑνότητας καὶ γι᾿ αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ συνεχίσει νὰ ἀκούγεται ὅλο καὶ πιὸ ἰσχυρός, ὅλο καὶ πιὸ δυνατός.

Μια άλλη βιβλιοκριτική ματιά και παρουσίαση, ωστόσο καθαρά βιωματική

π. Παναγιώτης Καποδίστριας, Ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Βαρθολομαῖος ἐκφραστὴς τοῦ ὀρθοδόξου θεολογικοῦ λόγου γιὰ τὸ φυσικὸ περιβάλλον, ἐκδ. Μορφωτικὸ Κέντρο Λόγου ΑΛΗΘΩΣ, Ζάκυνθος 2014, σ. σ. 130

ΤΟΥ π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Ν. ΚΑΛΛΙΑΝΟΥ 

Σιμὰ στὴ μακαριστὴ γιαγιά μου Σοφία ἔμαθα τὰ μυστικὰ τῆς γῆς καὶ τῆς καλλιέργειας τῶν χτημάτων, τῶν κήπων κ.λ.π. Μὲ λίγα λόγια, ἐκείνη ἡ ἀγράμματη καὶ «ἄξεστη» -ἔτσι θὰ τὴ λέγανε σήμερα- χωριάτισσα, ποὺ ἔζωνε τὸ κλαυδευτήρι στὴ μέση καὶ πήγαινε στὸ ἀγαπημένο της τὸ χτῆμα, λίγο πάνω στὸ χωριό, ἐκείνη, λοιπόν, ἐμπειρικὰ μοῦ δίδαξε, αὐτό, ποὺ πολὺ ἀργότερα ἔμελλε νὰ τὸ μάθω κι ἀπὸ τὰ βιβλία κι ἀπὸ καλοὺς δασκάλους: Ὅτι δηλ. ὁ Θεὸς ἔπλασε τὸν Κόσμο «καλὰ λίαν», δηλ. τόσο ὄμορφο, ἰσορροπημένο, πλούσιο σὲ ἀγαθὰ καὶ εὐλογίες, ποὺ ὀφείλουμε νὰ τὸν σεβόμαστε. Ὅπως σεβόταν ἐκείνη τὰ πουλάκια π.χ. ὅταν τινάζαμε τὶς ἐλιές: «Ἄσε λίγες νὰ φᾶνε καὶ τὰ πουλάκια», ἔλεγε! Ὅπως, ὅταν μάζευε χόρτα, δὲν κοίταζε νὰ ξεχερσώσει τὸν τόπο, ἀλλ᾿ ἄφηνε καὶ λίγα γιὰ σπόρο, γιὰ νὰ ξαναμαζέψει καὶ τοῦ χρόνου.  

Μὲ τὰ χρόνια ποὺ πέρασαν εἶδα τὴν ἀσυλλόγιστη χρήση τῆς Δημιουργίας, τὴν ἀδίσταχτη ρύπανση τοῦ περιβάλλοντος, τὸν σκουπιδογόνο πολιτισμό μας καὶ γενικὰ τὴν ἀδιαφορία μας, ἄν οἱ μεταγενέστρες γενιὲς θὰ βροῦν καθαρὴ θάλασσα, τὸν κότσυφα ἤ τὸ σπουργιτάκι, τὸ τριζόνι καὶ τὸν βάτραχο, τὸ σκουλήκι καὶ τὶς κάμπιες ἀκόμα - ὅλα ἐτοῦτα ποὺ θεωρήθηκε κάποια στιγμὴ «σωστὸ» νὰ τὰ «ἐξαφανίσωμεν», ἀντὶ νὰ τὰ ἐξασφαλίσωμεν. Καὶ πήραμε τὰ ἰσχυρὰ φυτοφάρμακα, τὰ ρίξαμε παντοῦ καὶ χάθηκαν τόσες καὶ τόσες ποικιλίες πουλιῶν καὶ χόρτων ἀκόμα. Γιατὶ θυμᾶμαι μικρὸ παιδί, τώρα τὸ καλοκαίρι πάνω στὶς συκιές τὰ μικρὰ τὰ πουλάκια, τὶς «πέντσες», ὅπως τὶς λέγαμε, ἤ τοὺς λίγο μεγαλύτερους ἀπ᾿ αὐτά,  «συκοφάους», ποὺ σήμερα χάθηκαν πιά. Ὅπως χάθηκαν τὰ «κιτρινάκια», ἄλλα μικρὰ χαριτωμένα πουλάκια,  ποὺ συνήθιζαν νὰ πηγαίνουν πάνω στὶς μαραθιὲς καὶ νὰ τσιμπᾶνε τὰ σπόρια.

Αὐτὰ μοῦ θύμισε ἡ ἀνάγνωση αὐτοῦ τοῦ περισπούδαστου βιβλίου τοῦ π. Παναγιώτη, ποὺ δὲν εἶμαι ὁ εἰδικὸς γιὰ νὰ τοῦ γράψω ἐπιστημονικὴ κριτική ἤ βιβλιοπαρουσίαση. Ἄλλωστε, ὁ σεπτὸς Πατριαρχικὸς λόγος ποὺ ἀναλύεται μὲ σωστὸ θεολογικὸ λόγο κι ἑρμηνεία, ἀλλὰ  καὶ μὲ πλούσιο βιβλιογραφικὸ ὁπλισμὸ ἀπό τὸν π. Παναγιώτη, δὲ νομίζω ὅτι χρειάζεται παρουσίαση ἤ κριτική. Ἀνάγνωση χρειάζεται καὶ προσοχή, γιατὶ ἀποτελεῖ καὶ εἶναι ἀνύστακτη προσπάθεια «τοῦ Φαναρίου, ἱεροῦ κέντρου καὶ φωταγωγοῦ τῆς ἁπανταχοῦ Ὀρθοδοξίας, πρὸς τὴν κατεύθυνση τοῦ συναγερμοῦ τῆς ἀνθρωπότητας ἔναντι τοῦ ὁρατοῦ κινδύνου, ποὺ ἐπαπειλεῖ πλέον ὁλόκληρη τὴν γῆ μας, ἐξ αἰτίας τῶν πολυειδῶν, δυσεπίλυτων καὶ διαρκῶς ὀγκουμένων οἰκολογικῶν προβλημάτων.»  (σ. 17).

Ὁ Θεὸς ἔπλασε, σύμφωνα μὲ τὴ Γραφή, τὸν Κόσμο «καλὰ λίαν» (Γεν. 1, 31) ἤ κατὰ τὸν Ψαλμωδὸ «ἐν σοφίᾳ» (Ψαλμ. 103, 24), γιὰ νὰ σφραγίσει τὰ παραπάνω λόγια ὁ Ἀπ. Παῦλος καὶ νὰ πεῖ: «πᾶν κτίσμα Θεοῦ καλόν» ( Α΄ Τιμ. 4, 4). Θὰ ἑρμηνεύσει, λοιπόν,  τὰ παραπάνω  ὁ Πατριάρχης σὲ λόγο του στὸ Ζωγράφειο: «Τρίτη ἀξία τὴν ὁποίαν συχνὰ παραθεωροῦμεν εἶναι ὁ σεβασμὸς εἰς τὸ ὡραῖον. Ὁ Θεὸς ἐδημιούργησε τὰ πάντα “καλὰ λίαν”, ἐδημιούργησεν τὸν κόσμον ὄμορφον καὶ ἁρμονικόν. Ὅμως ὁ ἄνθρωπος, ἄλλοτε καταχρώμενος τὰς δυνατότητας τὰς ὁποίας τοῦ προσφέρει ἡ τεχνολογία καὶ ἐπιδιώκων νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς προσκαίρους ὑλικὰς ἀνάγκας του, ἀλλοιώνει ἤ καὶ διαταράσσει τὴν ἁρμονίαν τῆς φύσεως...» ( σελ. 115).

Δὲν εἶναι σωστὸ ὅμως νὰ μὴν ὑπενθυμίσω στὸν ἀναγνώστη μου καὶ τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖο, κατὰ τὴν ταπεινή μου γνώμη πάντοτε, τὸ θεωρῶ πολὺ σημαντικό, θεμελιῶδες θὰ ἔλεγα στὸ νὰ μελετηθεῖ μὲ σωστὸ τρόπο ἡ ἐν λόγω διατριβή.

Τὸ 1991, στὸ περιοδικό Τετράμηνα (τ. 46-47, σ. 30123-3039) δημοσιεύτηκε ἡ ἐκρηκτικοῦ περιεχομένου μελέτη τοῦ π. Παναγιώτη μὲ τὸν (ποιητικό, ὅπως συνηθίζει) τίτλο, «Στὸ μέγα καῦμα χλωρός. –Μιὰ οἰκολογικὴ προσέγγιση στὴν Ἀποκάλυψη ἀπό θεολογικὴ ἄποψη». [Βλ. καὶ τὸ βιβλίο του, Κεφάλαια Θεολογίας τοῦ Περιβάλλοντος, ἔκδ. Ἱ. Μ. Ζακύνθου, Ζάκυνθος, 2006, σσ. 55-78].

Ἡ μελέτη αὐτὴ πιστεύω πὼς εἶναι τὸ εἰσοδικὸ τοῦ π. Παναγιώτη στὸν Κόσμο τὸν καλὰ λίαν τοῦ Θεοῦ, ποὺ χρόνια τὸν ἀνιχνεύει καὶ τὸν καταγράφει λεπτομερῶς στὸ «Natura Zante», τὴν προσεγμένη (ἀδελφὴ  τοῦ «Νυχθημερὸν» καὶ τῶν «Παραθεματων Λόγου»)  ἱστοσελίδα του. Γι᾿ αὐτὸ καὶ προτείνω στὸν ἀναγνώστη τῆς διατριβῆς τοῦ π. Παναγιώτη νὰ κοιτάξει τὸ παραπάνω γραφτό του καί ὕστερα νὰ δώσει προσοχὴ στὰ κεφάλαια 2, 3 καὶ 4, ὅπου καὶ θὰ κατανοήσει τὸ ἀσκητικὸ ἦθος τῆς Ἐκκλησίας, τὸ ὁποῖο προέρχεται ἀπὸ τὴν μεταμόρφωση ποὺ δέχεται ὁ πστὸς διὰ τῆς εὐχαριστιακῆς μετοχῆς καὶ ἐμπειρίας, ὥστε νὰ λάβει τὴν «κρείτονα… ἀλλοίωσιν» (βλ. σελ. 85). Μεταμορφούμενος, κι ὄχι παραμορφούμενος ὁ ἄνθρωπος, μεταμορφώνει τὸν κόσμο σὲ παράδεισο (βλ. τὰ παραδείγματα τῶν ἁγ. Γερόντων ποὺ παραθέτει ὁ συγγραφέας στὶς σελίδες 89-96 καὶ Κεφάλαια..., ὅπ. παρ., σσ. 79-91).

Ἄρχισα μὲ τὴ μακαριστὴ γιαγιά μου καὶ τὰ παιδικά μου βιώματα, τὰ ὁποῖα μὲ ἀκολουθοῦν. Θὰ κλέισω σχεδὸν παραπλήσια μὲ κάτι ποὺ τὸ ὑποψιάζεται ὁ καθένας.

Πᾶνε χρόνια ἀπὸ τότε ποὺ κυκλοφορήθηκε τὸ περικαλλὲς καὶ συγκινητικὸ βιβλίο τοῦ Παναγιωτάτου μὲ τὸν παπαδιαμαντικὸ τίτλο, «Ὅτε ἤμην παιδίον...». Ἐκεῖ, λοιπόν, κατατίθενται πολλὰ παιδικὰ βιώματα τοῦ Πατριάρχου, τὰ ὁποῖα κάποτε πρέπει νὰ τὰ δοῦμε κάτω ἀπό τὸ πρίσμα τῶν εὐαισθητοποιημένων δραστηριοτήτων Του γιὰ τὸν Κόσμο τοῦ Θεοῦ. Καὶ μιὰ λεπτομέρεια: τὰ βιώματα αὐτὰ ὁ Πατριάρχης τὰ ταμίευσε μέσα του, ζῶντας σὲ εὐαίσθητες ἡλικίες σὲ δύο νησιά: Τὴν Πατρίδα του τὴν Ἴμβρο καὶ τὴν ἄλλη, τὴ Σχολική Του Πατρίδα, τὴ Χάλκη.

Τώρα, ἄν σκεφτεῖ κανεὶς ὅτι καί ὁ συντάξας τὴν θαυμάσια διατριβὴ π. Παναγιώτης σὲ νησὶ ἔζησε (καὶ συνεχίζει νὰ ζεῖ) τὰ θεμελιώδη βιώματά του, τότε εἶναι εὔκολο νὰ καταλάβουμε γιατὶ καταπιάστηκε μ᾿ αὐτὸ τὸ θέμα καὶ γιατὶ τὸ ἔγραψε μὲ τέτοιο ἐνθουσιασμὸ καὶ ἀγάπη: Ἀγάπη στὸν Κόσμο τοῦ Θεοῦ, στὸν σεπτὸ Οἰκουμενικὸ Πατριάρχη καὶ τὴν «σκηνίτιδα Μ. τ. Χ. Ἐκκλησία» (Πατριάρχης Δημήτριος), ἀλλὰ καὶ στὸ λατρευτό του Τζάντε...

Καλή συνέχεια, τοῦ εὐχόμαστε, φωτεινὴ συνέχεια κι τρισευλογημένη!

Σκόπελος  Ἰούνιος-Ἰούλιος 2014

Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος για το οικο-θεολογικού ενδιαφέροντος βιβλίο του π. Π. Καποδίστρια

Εν Αθήναις της 17η Ιουνίου 2014

[...] 

Έλαβα την εργασία του αιδεσιμολογιωτάτου πρωτοπρεσβυτέρου π. Παναγιώτου Καποδίστρια με τίτλο "Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος εκφραστής του ορθόδοξου θεολογικού λόγου για το φυσικό περιβάλλον" [...]. 

Χαίρομαι ιδιαιτέρως όταν ένας κληρικός του Σώματος της Εκκλησίας μας είναι δημιουργικός και διακονεί με τα χαρίσματά του την Αποστολή της Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο, αναδεικνύοντας το τίμιο Εκκλησιαστικό ήθος του θεολογικού λόγου του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου, ο οποίος παραπέμπει στον ευχαριστιακό λόγο της Κτίσης. 

[...]

+ ο Αθηνών Ιερώνυμος Β΄

Μια θερμή επιστολή για το περί του "Πράσινου Πατριάρχη" βιβλίο του π. Π. Καποδίστρια

Ίλιον, 16 Ιουνίου 2014

Πρός τον 

Αιδεσιμολ. Πρωτοπρεσβύτερον 

του Οικουμενικού Θρόνου 

π. Παναγιώτην Καποδίστριαν 

Γενικόν Αρχιερατικόν Επίτροπον 

Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου

Αιδεσιμολογιώτατε, 

          Έλαβα με πολλή χαρά το αποσταλέν από τον Άγιο Ζακύνθου πόνημά σας "Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος εκφραστής του Ορθοδόξου Θεολογικού Λόγου για το Φυσικό Περιβάλλον" και ολοκάρδια σάς ευχαριστώ. 

          Σας συγχαίρω από βάθους ψυχής τόσο για τους θεοφιλείς κόπους σας οι οποίοι και παρήγαγαν την παρούσα έκδοση, όσο και για την επιλογή του θέματος, που αφορά σε καίριας σημασίας σύγχρονο πρόβλημα λόγω της ασύδοτης επέμβασης του ανθρώπου στη φύση. Η εκ μέρους σας προβολή των γνησίων θέσεων της Εκκλησίας για το Φυσικό Περιβάλλον με εκφραστή τον Οικουμενικό μας Πατριάρχη, είναι κάτι περισσότερο από εύστοχη λόγω ακριβώς της παγκοσμίου αποδοχής του λόγου του και της ισχυρής επιδράσεως την οποία δύναται να ασκήσει ο λόγος αυτός σε κέντρα αποφάσεων. 

          Εύχομαι ολόψυχα, η Χάρις και η Ευλογία του εν Τριάδι Θεού, να σας συντροφεύουν πάντοτε ώστε να εξακολουθήσετε αδιάπτωτα την καρποφόρο ιερατική σας διακονία προς δόξαν του Αγίου Ονόματός Του και ωφέλεια του Χριστωνύμου Λαού. 

Με ευχές 

Ο Μητροπολίτης 

+ Ο Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως 

ΑΘΗΝΑΓΟΡΑΣ

Ο Μητροπολίτης Βελεστίνου Δαμασκηνός για το νέο βιβλίο του π. Π. Καποδίστρια περί του "Πράσινου Πατριάρχη"

[...] 

Η ωραία αυτή εργασία, πέραν του τιμητικού χαρακτήρος αυτής προς το Σεπτόν Πρόσωπον του Παναγιωτάτου Οικουμενικού ημών Πατριάρχου, Κυρίου κ. Βαρθολομαίου, είναι αξιόλογος από επιστημονικής πλευράς, αλλά και λίαν χρήσιμος και εις την ημετέραν εποχήν, καθώς ο Πλανήτης μας ταλαιπωρείται σήμερον εξ αιτίας της παραβιάσεως των οικολογικών και πολυειδών άλλων απερισκέπτων παραβιάσεων, εις τας οποίας συνεχώς προβαίνουν όχι μόνον οι αδαείς άνθρωποι, αλλά και οι επιστήμονες όλων των χωρών επί των κλιματολογικών και των άλλων συνθηκών της ζωής επί του Πλανήτου μας. 

Από την Αγίαν Γραφήν γνωρίζομεν ότι ο Θεός εδημιούργησε τον κόσμον "καλόν λίαν" και άρχοντα των επιγείων Δημιουργημάτων Του κατέστησεν τον άνθρωπον, τον οποίον έπλασε "κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν Αυτού". Το μόνο το οποίον εζήτησεν ο Θεός από τους Πρωτοπλάστους ήτο να τηρήσουν μίαν μικράν εντολήν Του. Εκείνοι, όμως, παρέβησαν αυτήν. Η παράβασις των Πρωτοπλάστων ήτο επανάστασις του ανθρώπου κατά του Θεού. Και ευθύς ήλλαξαν τα πάντα. Επανεστάτησε και η φύσις και τα ζώα εναντίον του ανθρώπου. Τα ζώα έγιναν άγρια και κατεδίωκαν τον άνθρωπον. Η γη αντί καρπών έδιδε ακάνθας και τριβόλους. Αι κλιματολογικαί συνθήκες έγινα επικίνδυνες. Ο κατακλυσμός αποτελεί μίαν τραγικήν απόδειξιν. 

Βεβαίως ο Υιός του Θεού ήλθε από αγάπην και έγινε και τέλειος άνθρωπος, χωρίς να παύση να είναι πάντοτε και τέλειος Θεός. Και εθυσιάσθη επί του Σταυρού. Και κατήλθεν εις τον Άδην και έπραξε τα πάντα, δια να ενώση τα διεστώτα και να έλθη πάλιν η ειρήνη του Θεού εις τον κόσμον. Δυστυχώς, δια μέσου των αιώνων ελάχιστοι είναι οι άνθρωποι, οι οποίοι επίστευσαν εις τον Κύριον και ηνώθησαν μαζί Του, εν συγκρίσει προς εκείνους, οι οποίοι παρέμειναν άπιστοι και δεν εσεβάσθησαν και δεν σέβονται ακόμη, ούτε τον Θεόν, ούτε τα δημιουργήματά Του. Πολλοί είναι εκείνοι, οι οποίοι εν ονόματι, δήθεν, της Επιστήμης και δια να δείξουν ότι ο άνθρωπος είναι θεός και ημπορεί να ικανοποιή τας επιθυμίας του, όπως οι άνθρωποι της εποχής του πύργου της Βαβέλ. Αλλά διά τούτο και η απάντησις του Θεού, διά των στοιχείων της φύσεως, τα οποία γίνονται συνεργάται Του και τιμωρούν τους ανθρώπους είναι εύλαλος και αποστομωτική. "Οπλοποιήσει την κτίσιν εις άμυναν εχθρών... πορεύσονται εύστοχοι βολίδες αστραπών και ως από ευκύκλου τόξου των νεφών επί σκοπόν αλούνται και εκ πετροβόλου θυμού πλήρεις ριφήσονται χάλαζαι, αγανακτήσει κατ' αυτών ύδωρ θαλάσσης, ποταμοί δε συγκλύσουσιν αποτόμως. Αντισήσεται αυτοίς πνεύμα δυνάμεως και ως λαίλαψ εκλικμήσει αυτούς. Και ερημώσει πάσαν την γην ανομία, και η κακοπραγία περιτρέψει θρόνους δυναστών" (Σοφ. Σολομώντος 5, 17-23). Η έκρηξις, η οποία έγινε προ ετών εις τους ατομικούς αντιδραστήρας της Ρωσίας και τα τραγικά συνεπακόλουθα αυτών, αποτελεί μίαν εισέτι σαφή απάντησιν. 

Παρακαλώ να μου συγχωρήσετε την πολυλογίαν μου. Απλώς παρέθεσα, όσα ήλθαν εις την σκέψιν μου, καθώς έβλεπα το περιεχόμενον της εργασίας του αγίου Γενικού Αρχιερατικού Επιτρόπου [Ι. Μ. Ζακύνθου], ο οποίος διά της εργασίας του αυτής βεβαιοί ότι είναι και άριστος Επιστήμων. [...] τας ταπεινάς ευχάς μου, όπως συντόμως διδάσκει και από Πανεπιστημιακής Έδρας. 

[...]