DOES CLIMATE CHANGE AND SUSTAINABLE FUTURE POSE A PARTICULAR THEOLOGICAL CONCERN?

— Archbishop Job of Telmessos

The Orthodox Church has been a pioneer in addressing the environmental crisis since 1986. If she did so, it was definitely not out of political correctness or for demagogic reasons, but on the basis of deep theological convictions: as we read in the first book of the Bible, in Genesis, the world has been created good by God (Gen 1), and man has been established as its guardian (Gen 2:15).

The Metropolitan of Pergamon, John Zizioulas, recounts that the involvement of the Ecumenical Patriarchate of Constantinople in the protection of the creation started by reading an article by Lynn White, entitled “The Historical Roots of our Ecologic Crisis” published in 1967 in the journal Science. This article already asserted that the roots of the ecological crisis were theological. According to White, Christian theology was largely responsible for the ecological crisis because of the divine command of the book of Genesis: “Be fruitful, multiply, fill the earth, and subjugate it; and rule over the fish of the sea, over the birds of the air, and over every animal that moves on the earth” (Gen 1:28). Although this article primarily criticized Western Christianity, the Orthodox Church could not remain indifferent to the ecological crisis but had to be self-critical in asking whether Orthodox theology was responsible or not for the ecological crisis, and if it was the case, how to help in finding a solution.

In response to the Lynn White article, Orthodox theology underlines that man is not the processor of the earth, but its steward (oikonomos) and its guardian. Orthodox theology rejects the abuse of natural resources as a misinterpretation of God’s command to rule the world (Gen 1:28) in which White saw the cause of the contemporary environmental crisis. 

Μήνυμα Οικουμενικού Πατριάρχου για την 1η Σεπτεμβρίου (Αρχή Ινδίκτου - Ημέρα Περιβάλλοντος) [video, gr-en | κείμενο πολύγλωσσο]

Το Μήνυμα του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου για την εορτή της Ινδίκτου (1 Σεπτεμβρίου 2021). Η ημέρα αυτή είναι αφιερωμένη στην προσευχή υπέρ της Προστασίας του Φυσικού Περιβάλλοντος.

Μήνυμα Αρχιεπισκόπου Αθηνών για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος (5.6.2021)

4/6/2021

Σχεδόν πεντήκοντα ἔτη παρῆλθον ἀφ’ ὅτου ὁ ΟΗΕ πάνυ καλῶς καθιέρωσεν τήν 5ην Ἰουνίου ἑκάστου ἔτους ὡς παγκοσμίαν ἡμέραν ἀφιερωμένην εἰς τήν προστασίαν τοῦ περιβάλλοντος.

Διό, ἡ Διαρκής Ἱερά Σύνοδος, ὡς εἰκός, ἐπευλογεῖ καί χαιρετίζει τήν ἐν λόγῳ ἐπέτειον, δεδομένου ὅτι ἡ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία μεριμνᾷ καθ’ ὅλας τάς ἡμέρας τοῦ ἔτους, μή περιοριζομένη ὑπό τῆς τοῦ χρόνου συμβατικότητος, ὑπενθυμίζουσα πρός πᾶσαν κατεύθυνσιν καί πρός πάντα ἄνθρωπον τόν ἀπαιτούμενον σεβασμόν, τήν σωστήν χρῆσιν καί τήν ὀφειλομένην ἀγάπην πρός τό φυσικόν περιβάλλον. Τό περιβάλλον τό ὁποῖον, ὡς καί ἐκ τοῦ ὀνόματός του δηλοῦται, περιβάλλει τε καί περιλαμβάνει πάντας ἡμᾶς, τήν λογικήν καί ἄλογον κτίσιν, τήν ὀργανικήν καί ἀνόργανον ὕλην καί, ἐν μιᾷ λέξει, αὐτήν ταύτην τήν βιολογικήν ζωήν καί ὕπαρξιν ἡμῶν.

Νέα έκδοση: «Η Ορθόδοξη Εκκλησία απέναντι στην κλιματική κρίση»

The Orthodox Church Addresses the Climate Crisis,

επιμέλεια Θεοδότα Νάντσου και Νικόλαος Ασπρούλης, Αθήνα & Βόλος 2021

Δευτέρα 29 Μαρτίου, 2021

11.00 π.μ.

Η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος, σε συνεργασία με το WWF Ελλάς έχει την ιδιαίτερη χαρά να σας προσκαλέσει στη διαδικτυακή παρουσίαση του συλλογικού τόμου με τίτλο «Η Ορθόδοξη Εκκλησία απέναντι την κλιματική κρίση», η οποία θα λάβει χώρα τη Δευτέρα 29 Μαρτίου, 2021 στις 11.00 π.μ. Ο τόμος περιλαμβάνει κείμενα (της Α. Θ. Π. του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου, του αείμνηστου Πατριάρχη της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας κυρού Ειρηναίου, της διευθύνουσας συμβούλου του European Climate Foundation κ. Laurence Tubiana, του Γενικού Διευθυντή του WWF International κ. Marco Lambertini, των Μητροπολιτών Περγάμου κ. Ιωάννη Ζηζιούλα, Δημητριάδος κ. Ιγνατίου, Κοζάνης κ. Παύλου, κ.ά.) που αναφέρονται σε προβλήματα που σχετίζονται με την κλιματική κρίση σε διαφορετικές χώρες των Βαλκανίων (Ελλάδα, Σερβία, Βουλγαρία), εκφράζοντας παράλληλα το κοινό όραμα των τοπικών Ορθόδοξων Εκκλησιών, οι οποίες είναι σε θέση να αφουγκράζονται τον στεναγμό της δημιουργίας του Θεού και έχουν επιφορτιστεί με τη διαχείριση του πόνου των ανθρώπων σε κάθε γωνιά της γης.

Στη διαδικτυακή παρουσίαση θα προβληθεί βίντεο της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου, ενώ θα λάβουν μέρος μεταξύ άλλων με σύντομες παρεμβάσεις ο Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος, ο Επίσκοπος Ποζάρεβιτς και Μπρανιτσέβου Ιγνάτιος, Θεοδότα Νάντσου, Νικόλαος Ασπρούλης, κ.ά. Τον συντονισμό θα έχει ο Παντελής Καλαϊτζίδης, Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών.

Η εκδήλωση είναι ανοικτή στο κοινό με προηγούμενη εγγραφή. Η φόρμα της εγγραφής βρίσκεται εδώ:

https://zoom.us/webinar/register/WN_FzdgEXCtTfaQZTJrDizP6A

Θα υπάρχει ταύτοχρονη μετάφραση ελληνικά και αγγλικά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΚΟΛΟΥΘΩΣ:

Συμμετοχή του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην "Ώρα της Γης" 2021

Ecumenical Patriarchate is participating in Earth Hour 2021, at the symbolic initiative on energy saving and nature protection.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο συμμετέχει στην Ώρα της Γης 2021. Το βράδυ του Σαββάτου, στις 20:30 και για μία ώρα, έσβησε ο εξωτερικός φωτισμός του Πατριαρχικού Οίκου και του Πατριαρχικού Ναού στο Φανάρι, σε μία συμβολική κίνηση για την εξοικονόμηση ενέργειας και την προστασία του πλανήτη από την κλιματική αλλαγή.

Photo: Nikos Manginas / Ecumenical Patriarchate

Σπάνιες εικόνες χιονισμένης ομορφιάς από τα ορεινά χωριά της Ζακύνθου

 
Φωτο-αποτύπωσε η ΜΑΡΙΑ ΜΟΥΖΑΚΗ, υπεύθυνη Πολιτικής Προστασίας Ζακύνθου 

Η Ζάκυνθος φόρεσε τα λευκά της. Ο Κοιλιωμένος άνωθεν

Η Ζάκυνθος φόρεσε τα λευκά της και μπορείτε να θαυμάσετε τον Κοιλιωμένο αφ' υψηλού, με τη ματιά του φωτογράφου Διονύση Παπαντώνη, 15.2.2021.

Χιόνια στο ορεινό χωρίο Γύρι τση Ζάκυθος

 Σήμερα, στο χωριό Γύρι Ζακύνθου, με φωτοαποτυπώσεις από την Αθηνά Ξένου

Halki Summit IV. COVID-19 and Climate Change: Living with and Learning from a Pandemic

 
A Series of Webinars: January 26-28, 2021

COVID-19 has lowered global carbon emissions; but it hasn’t slowed climate change. Our response to COVID-19 has precipitated the discovery of a vaccine; but it has left the world with a staggering number of deaths.

The pandemic of Covid-19 has permanently affected our planet and altered our lives. The world has wrestled to survive and learned to live with the coronavirus. But what are the lessons that we have learned? What has been the impact on nature and the environment? What have been the implications for healthcare? And what have we understood about the relevance and importance of science?

"Κορωνοϊός: Κρίση υγείας ή κρίση ταυτότητας;" με την Δρ Ελένη Παράσχη ["Lectures Αληθώς", 14.12.2020]

Η 7η δράση του "LECTURES ΑΛΗΘΩΣ", δηλαδή του διαδικτυακού προγράμματος εν καιρώ Πανδημίας, που ετοιμάζει και παρουσιάζει σε τακτά χρονικά διαστήματα το "Αληθώς" - Μορφωτικό Κέντρο Λόγου Βανάτου εν Ζακύνθω, έκανε πρεμιέρα την Δευτέρα, 14 Δεκεμβρίου, στις 6 το βράδυ.

Στην εν λόγω δράση φιλοξενήθηκε η κ. ΕΛΕΝΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΑΡΑΣΧΗ, Βιολόγος και Δρ Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστημίου Πατρών, η οποία διαπραγματεύτηκε το επίκαιρο θέμα: "ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ: ΚΡΙΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ή ΚΡΙΣΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ;"

Η ενδιαφέρουσα αυτή τηλε-διάλεξη αναρτήθηκε στο κανάλι του "Αληθώς", όπου μπορείτε να την παρακολουθήσετε!

Ομιλία Οικουμενικού Πατριάρχου στην Διεθνή Συνάντηση Προσευχής για την Ειρήνη ''Ουδείς σώζεται μόνος του " (Ρώμη, 20.10.2020)

"ECOLOGIA, SALVEZZA DELL'UMANITA' E DI TUTTO IL CREATO"

Santità,

Eminenze, Eccellenze,

Illustri Rappresentanti delle Grandi Fedi del mondo,

Autorità tutte,

Fratelli e Sorelle,

Ci è data la possibilità nuovamente di incontrarci in questo periodo difficile per l'umanità intera, ma allo stesso tempo propizio per interrogarci, meditare, pregare ed agire per costruire una società migliore, capace di accettare le grandi sfide del momento, che non riguardano solo alcuni popoli o nazioni, ma l'intera vita su questa meravigliosa nostra casa, il mondo, dono della misericordia di Dio.

Per costruire la fraternità che porta alla pace e alla giustizia, al rispetto e alla comprensione, per sentirci familiari come in un focolare domestico, dobbiamo cominciare col curare la nostra casa comune, dentro la quale ci troviamo tutti, figli di questa umanità e di ogni cosa creata da Dio. È finito il tempo della moda ecologica, della sua idealizzazione o peggio della sua ideologizzazione. Inizia il tempo dell'agire.

Certamente numerose nazioni, movimenti, correnti di pensiero, scienziati o semplici cittadini del mondo hanno da molto tempo lavorato e lavorano per curare il nostro pianeta malato; il nostro Patriarcato Ecumenico ha individuato da oltre trent'anni le radici spirituali della crisi ecologica, sono stati fatti convegni, incontri, seminari, Carte Ecologiche, ma tutto questo è stato soppiantato velocemente dalla crisi sanitaria ed economica mondiale, causata della pandemia in corso, che a sua volta ci ha posto nuovi interrogativi.

L'agire per la casa comune pertanto, deve intraprendere un nuovo percorso, deve svilupparsi sotto una luce diversa.  Dobbiamo sovvertire un ordine socioculturale secolare e avvertirne il frammento divino che vi è in esso. 

Nel VI secolo a.C. il filosofo greco Anassimène di Mileto ha introdotto la teoria dei quattro elementi, teoria che ha attraversato tutta la nostra storia giungendo fino a noi. Fin dalle origini filosofi, matematici e alchimisti hanno indagato e studiato i quattro elementi naturali e fondamentali che compongono il pianeta: l'aria, l'acqua, il fuoco e la terra. Tutti importanti allo stesso modo, si alternano costantemente permettendo l'armonico sviluppo della vita e il regolare divenire del mondo. È giunta l'ora che si comprenda che il loro rapporto con la vita è tale, solo se contiene in sé il paradigma della casa comune. Senza la salvaguardia dell'ambiente naturale, senza la casa comune, i quattro elementi appartengono allo spazio cosmico, ma non alla vita creata da Dio. Ne consegue la necessità di porre sullo stesso piano la casa comune con i quattro elementi, in quanto solo con essa è possibile la salvezza del genere umano e di tutta la creazione.

Allo stesso tempo, le grandi Religioni del mondo ed i loro Testi Sacri, ci offrono un quadro molto simile sull'azione creatrice di Dio, al centro del quale vi è l'uomo. L'uomo è parte della creazione con tutto ciò che essa contiene. Nella tradizione Cristiana, l'uomo è creato a immagine e somiglianza di Dio e molte volte questo è stato interpretato da una certa teologia, come una sorta di supremazia dell'uomo sul resto del creato. Non una condivisione di quella "anima vivente" presente nella intera azione creatrice di Dio, ma un dominio assoluto dell'essere umano sull'intero universo. Dobbiamo sovvertire anche quest'ordine antropologico e comprendere che la Casa comune è come la casa degli specchi. Uno specchio in cui vediamo riflessa la nostra immagine, come quella di ogni nostro fratello e con noi ogni elemento del creato. Creati a immagine e somiglianza di Dio, vediamo in noi la immagine del nostro fratello e in ogni essere umano il frammento divino. Guardando ciò che sta attorno a noi, vediamo l'opera divina che vi è contenuta. 

Il ribaltamento socioculturale e antropologico che ne consegue pertanto, ci porta a vedere l'ecologia come segno della presenza del divino nella creazione. Allora non dovremo parlare della ecologia come di uno dei grandi fenomeni o temi del momento, ma come essa fosse la stessa aria che respiriamo. L'umanità può riprendere il suo ruolo di custode ed economa del creato: non c'è più posto per fondamentalismi, ingiustizie sociali ed economiche, edonismo, egoismo, smania di dominio e tutto il creato parteciperà nuovamente al bene mondiale. Nella Casa comune, - εν τῷ οίκῳ, - fraternità e pace non sono elementi di integrismo religioso o culturale, ma vera libertà che ci fa comprendere in questa ora buia della terra che "Nessuno si salva da solo".

Επίσκεψη στο Ενυδρείο - Ερπετάριο της Έδεσσας

Ταξίδεψε και φωτο-αποτύπωσε ο π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

Κείμενο: edessacity.gr

Στην Έδεσσα την πόλη των νερών δίπλα στους Καταρράκτες και μέσα στο Μουσείο Νερού της πόλης λειτουργεί από τον Μάιο του 2001  το πρώτο ενυδρείο και με ενδημικά ψάρια γλυκού νερού στην Ελλάδα.

Στο Ενυδρείο υπάρχουν τμήματα Ενδημικών Ψαριών Αμφιβίων, Ερπετών, Αμφιβίων Ερπετών και Καρκινοειδών. Μπορεί κανείς να δει από κοντά Τρίτωνες, Χελώνες, Καβούρια, Καραβίδες αλλά και διάφορα είδη φιδιών.

Στο Ενυδρείο λειτουργεί μία μεγάλη εγκατάσταση 3000lit νερού και 14 μικρότερες με ψάρια Λιμνών (Γριβάδι, Γουλιανός, Πεταλούδα, Χέλι κα), ψάρια ποταμών, ρεμάτων και στάσιμων νερών (Πέρκα, Χρυσοβελονίτσα, Τούρνα, Κορίγονος, Πλατίκα, Τσίμα, Τσιρόνι, Γλυνάρι, Κουνουποφάγος, Ηλιόψαρο, Μπρένα, Γουβιός κα).

Πολύ σημαντικός είναι και αριθμός των ερπετών και των αμφιβίων που αποτελούν το ιδιαίτερο τμήμα του Ερπεταρίου.

Επίσης εντός του ενυδρείου/ερπεταρίου λειτουργεί επιστημονικό εργαστήριο με όλα τα απαραίτητα τμήματα (αναρρωτήριο - εκκολαπτήριο) και τον απαιτούμενο τεχνικό εξοπλισμό (μικροσκόπια, ελεγκτές νερού κλπ)

Άμεσος στόχος του ενυδρείου είναι η οργάνωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων για τα σχολεία έτσι ώστε οι μικροί μαθητές να έρχονται σε άμεση επαφή με το νερό, την φύση και το περιβάλλον (στοιχεία που καταδεικνύουν την περιοχή) ενώ παράλληλα θα συνεχιστεί η έρευνα και ο εμπλουτισμός του με νέα είδη απο τα 35 (και 80 υποείδη) που έχουν καταγραφεί στην περιοχή.  

 

Τριάντα χρόνια οικολογικής δραστηριότητας του «Πράσινου» Πατριάρχη

Εφημερίδα ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ, 4.9.2020

Του πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου Παναγιώτη Καποδίστρια 

ΖΑΚΥΝΘΟΣ. 

Το 1989, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, υπό τον μακαριστό Πατριάρχη Δημήτριο, καθιέρωσε την 1η Σεπτεμβρίου (εκκλησιαστική πρωτοχρονιά) ως ημέρα Προσευχών για το φυσικό περιβάλλον, απευθύνοντας μάλιστα εμπνευσμένο Μήνυμα προς κάθε άνθρωπο καλής θελήσεως. Έκτοτε, κάθε 1η Σεπτεμβρίου εξαπολύονται εκ Φαναρίου σχετικά πατριαρχικά μηνύματα προς τον λαό, άρχοντες και αρχόμενους, θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες, καλώντας τους όλους σε ευαισθητοποίηση και συστράτευση υπέρ των δικαίων του περιβάλλοντος κόσμου. 

Σημειωτέον ότι προδρομικώς, το 1967, ο κορυφαίος θεολόγος Ιωάννης Ζηζιούλας (νυν Μητροπολίτης Γέρων Περγάμου), δημοσίευσε το θεολογικο-οικολογικό μελέτημα «Η ευχαριστιακή θεώρηση του κόσμου και ο σύγχρονος άνθρωπος». 

Από το 1991 ο σημερινός Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος συνέχισε την περιβαλλοντική δράση επαυξάνοντάς την τόσο, ώστε σήμερα εκ Φαναρίου εκπορεύεται ένα αξιομνημόνευτο κίνημα οικο-ευαισθητοποίησης, στηριζόμενο στις αγιογραφικές και αγιοπατερικές βάσεις ως προς τις αιτίες και την λύση οικολογικού προβλήματος. Άλλωστε, το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η εκφραζόμενη από αυτό θεολογία της Οικολογίας, δεν στηρίζεται σε δύναμη κοσμική, αλλά στην δισχιλιετή δύναμη που απορρέει από την Αγία Γραφή και την Ιερή Παράδοση της Εκκλησίας. Δεν είναι, άλλωστε, αμελητέο ότι το 1997 η παγκόσμια κοινότητα, έχοντας εκτιμήσει τις οικο-δράσεις Βαρθολομαίου, διά στόματος Al Gore, Αντιπροέδρου Η.Π.Α., τον ονόμασε «Green Patriarch». 

Εστιάζοντας το ενδιαφέρον μας στις πατριαρχικές οικο-πρωτοβουλίες, σταχυολογούμε: α) πέντε Σεμινάρια στη νήσο Χάλκη (1994-1998), με θέματα το Περιβάλλον σχετιζόμενο με τη θρησκευτική εκπαίδευση, την ηθική, την δικαιοσύνη, τη φτώχεια, β) εννέα διεθνή εν πλω Συμπόσια (1994-2018), αφορώντα σε θάλασσες ή ποτάμια εν κινδύνω: Αιγαίο – Πάτμο – «Αποκάλυψη του Ιωάννου», Μαύρη Θάλασσα, Δούναβη, Αδριατική, Βαλτική, Αμαζόνιο, Αρκτική, Μισισιπή και Αττική – Σαρωνικό, γ) την υπογραφή της «Διακηρύξεως της Βενετίας», με τον Πάπα Ιωάννη-Παύλο Β΄ (2002) και δ) τρεις Συναντήσεις Κορυφής της Χάλκης (2012, 2015, 2019), με θέματα: «Παγκόσμια ευθύνη και περιβαλλοντική αειφορία», «Θεολογία, Οικολογία και ο Λόγος» και «Θεολογική Εκπαίδευση και Οικολογική Εγρήγορση». 

Σημαντικότατος σταθμός ήταν η 1η Σεπτεμβρίου 2017. Εκτός του κατ' έτος Πατριαρχικού Μηνύματος, υπήρξε κι ένα δεύτερο Μήνυμα, το οποίο εξαπολύθηκε εκ του Φαναρίου και εκ του Βατικανού ταυτόχρονα, ως Κοινό Μήνυμα Πατριάρχη Βαρθολομαίου και Πάπα Φραγκίσκου. Εν τω μεταξύ, τον Αύγουστο του 2015, ο Πάπας Φραγκίσκος, με επιστολή του προς Ρωμαιοκαθολικούς υψηλόβαθμους κληρικούς, γνωστοποίησε την απόφασή του να καθιερώσει κι εκείνος την 1η Σεπτεμβρίου ως Ημέρα Προσευχών για τη Φύση, επισημαίνοντας ότι δι' αυτού του τρόπου μπορεί να συμβάλει στο να ξεπεραστεί η οικολογική κρίση. Την εξέλιξη αυτήν είχε προτείνει ο Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης νωρίτερα (Ιούνιο 2015), όταν στο Βατικανό είχε παρουσιάσει την εγκύκλιο του Πάπα Φραγκίσκου «Laudato Si», που αφορούσε στο περιβάλλον και την αναγκαιότητα προστασίας των ασθενέστερων κοινωνικά πολιτών του κόσμου. 

Το καινούργιο που φέρνει ο «Πράσινος Πατριάρχης» στον καιρό μας έρχεται παλαιόθεν, ως απαύγασμα θείας σοφίας, η οποία «μένουσα εν αυτή τα πάντα καινίζει» (Σοφία Σολομώντος 7, 27). Όλα τα οικο-κείμενα της παρελθούσης τριακονταετίας, απαρτίζοντα τη λεγόμενη θεολογία της Οικολογίας -άγνωστη νωρίτερα στις θεολογικές σχολές όλων των χριστιανικών δογμάτων-, γέμουν από την παραδοχή της χριστιανικής πίστης ότι τα πάντα προήλθαν «εκ του μη όντος εις το είναι», διά της δημιουργικής πνοής του Ποιητή των πάντων Τριαδικού Θεού. Ο άνθρωπος αποτελεί την κορωνίδα της Κτίσης, εξέχον μέλος της ποιητικής θείας βούλησης και ενέργειας. 

Τούτο σημαίνει ότι εντός της εύμορφης και «καλής λίαν» Δημιουργίας ο άνθρωπος έχει τεθεί ως διαχειριστής και όχι ως κατακτητής και ληστής, όπως συχνά συμπεριφέρεται. Είναι οικονόμος περιουσίας άλλου, όχι ιδιοκτήτης ή καταχραστής ξένης κυριότητας. Πίσω από κάθε πλάσμα του Θεού (του εαυτού του συμπεριλαμβανομένου) ψαύει και σέβεται τον ίδιο τον Πλάστη. Μάλιστα προσφέρει ευχαριστιακά σ' Εκείνον τα πάντα ως ιερέας θείων Μυστηρίων. Άλλωστε, στη θεία Λειτουργία παραδέχεται: «Τα σα εκ των σων σοι προσφέρομεν κατά πάντα και διά πάντα»! 

Αναμφίβολα, η οικολογική κρίση είναι εξόχως επικίνδυνη για το σήμερα και το αύριο της ανθρωπότητας. Πλήττει την υπόσταση του ανθρώπου, τον κοινό οίκο του, την αυλή, τον αγρό, τη γη εν γένει. Σ' ένα κατεστραμμένο σπίτι, μια λεηλατημένη αυλή, ένα πολυμολυσμένο αγρό κάθε ευμάρεια είναι πρόσκαιρη, ατελέσφορη. Πρόκειται περί πραγματικής μολύνσεως: Αρχικά ψυχής και πνεύματος του ανθρώπου, η οποία στη συνέχεια μεθίσταται στο σώμα, ακολούθως δε στο φυσικό περιβάλλον του.

Επισημαίνοντας, λοιπόν, προς την παγκόσμια κοινότητα την ανάγκη οικολογικής συμπεριφοράς του σύγχρονου κόσμου, την αειφόρο ή βιώσιμη ανάπτυξη ως διατηρούσας την ισορροπία της φύσης και καλύπτουσας τις βιολογικές και πνευματικές ανάγκες τού σήμερα δίχως να διακινδυνεύουν οι ανάγκες τού αύριο, αναδεικνύονται η χριστιανική κοσμολογία και ανθρωπολογία ως τόπος και τρόπος διασώσεως του ίδιου του ανθρώπου, του ανθρώπινου προσώπου σε συνάρτηση με τον κόσμο και σε αναφορά προς τον Θεό, «ποιητήν ουρανού και γης, ορατών τε πάντων και αοράτων». 

Ο ληστρικά φερόμενος άνθρωπος καταφέρεται θανάσιμα πρωταρχικώς εναντίον του εαυτού του, δηλαδή αυτοκτονεί, ουδόλως ενδιαφερόμενος για το ανθρώπινο πρόσωπο. Όποιος παραθεωρεί την ιερότητα του φυσικού περιβάλλοντος, καπηλεύεται εκ προοιμίου το μέλλον των παιδιών του και συνεπώς της αυριανής ανθρωπότητας. Πάντα ισχύει ο λόγος Γρηγορίου του Θεολόγου: «μη φοβηθής την πρόοδον […] φοβήθητι την αλλοτρίωσιν» (Λόγος ΚΕ΄, PG 35, 1224). 

Οι οικο-φιλικά φερόμενοι άνθρωποι της Εκκλησίας είναι οι «μηδέν έχοντες και τα πάντα κατέχοντες» (Β΄ Κορ. 6, 10), οι εν τη ολιγαρκεία τους αυτάρκεις. Σε κάθε καιρό Κρίσης οι Χριστιανοί δεν καταβάλλονται. Ταλαιπωρούνται στους λαβυρίνθους του κοινοτικού βίου, όμως δεν εξουθενώνονται, επειδή δεν χρειάζονται την άφρονη, εγωπαθή απόκτηση και περίσσεια υλικών αγαθών, αλλά αναπαύονται στα ολίγα και ποιοτικά, την ορθόδοξη ασκητική ζωή, υπακούοντας στην εντολή του Χριστού: «Ζητείτε δε πρώτον την βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν» (Ματθ. 6, 33), διότι «ουκ επ' άρτω ζήσεται άνθρωπος» (Ματθ. 4, 4). 

Οι Αναχωρητές και αφοσιωμένοι στον κοινοβιακό βίο Μοναχοί σέβονται το φυσικό περιβάλλον τους, προσέχουν τα στελέχη του επίγειου κήπου-παραδείσου τους, αναφέροντας λατρευτική αγάπη προς τον κοινό Δημιουργό τους. Παράδειγμα: Πήγε κάποτε στον ερημίτη Άγιο Αντώνιο ένας σοφός της εποχής και του είπε: «Πάτερ, πώς μπορείς και αντέχεις να ζεις εδώ, στερημένος απ' όλη την παρηγοριά των βιβλίων;». Ο Αντώνιος απάντησε: «Το βιβλίο μου, φιλόσοφε, είναι η φύση των δημιουργημάτων, και οποτεδήποτε επιθυμήσω, μπορώ να διαβάσω μέσα σ' αυτήν τα έργα του Θεού». 

Ανάλογη συμπεριφορά παρατηρείται έως και τους σημερινούς θεοδίδακτους Γεροντάδες και πρόσφατα αγιοδιακηρυχθέντες Πατέρες: Παΐσιο Αγιορείτη, Πορφύριο Καυσοκαλυβίτη, Ιάκωβο τον εν Ευβοία και Αμφιλόχιο τον εν Πάτμω. Τουτέστιν, συμβαίνει μια αδιάκοπη οικο-σκυταλοδρομία του μοναστικού ιδεώδους υπέρ των δικαίων του φυσικού περιβάλλοντος, απλού εν τη μεγαλοπρεπεία του και μεγαλοπρεπούς εν τη απλότητί του. 

Όλη αυτή η οικο-θεολογική εμπειρία συμπυκνώθηκε στην Εγκύκλιο της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθόδοξης Εκκλησίας (Κρήτη, 2016). Παράλληλα, εξαπολύθηκε σχετικό Μήνυμα προς τον λαό, συνοπτικότερο των παραγράφων της Εγκυκλίου: 

«Η σημερινή οικολογική κρίση είναι προφανές ότι οφείλεται σε πνευματικά και ηθικά αίτια. Οι ρίζες της συνδέονται με την πλεονεξία, την απληστία και τον εγωισμό, που οδηγούν στην αλόγιστη χρήση των φυσικών πόρων, την επιβάρυνση της ατμόσφαιρας με ζημιογόνους ρύπους και την κλιματική αλλαγή. Η χριστιανική αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί μετάνοια για τις καταχρήσεις, εγκράτεια και ασκητικό ήθος, που αποτελούν αντίδοτο στην υπερκατανάλωση, συγχρόνως δε, καλλιέργεια στον άνθρωπο της συνειδήσεως ότι είναι 'οικονόμος', και όχι κάτοχος της δημιουργίας. Δεν παύει να τονίζει ότι και οι μελλοντικές γενεές έχουν δικαίωμα πάνω στα φυσικά αγαθά, που μας εμπιστεύθηκε ο Δημιουργός. Για αυτό το λόγο και η Ορθόδοξος Εκκλησία συμμετέχει ενεργώς στις διάφορες διεθνείς οικολογικές προσπάθειες. Όρισε δε την 1η Σεπτεμβρίου ως ημέρα προσευχής για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος». 

*Ο πρωτοπρεσβύτερος Παναγιώτης Καποδίστριας κάτοχος Μάστερ Θεολογίας, είναι Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου, εκ των πλέον λογίων κληρικών της Εκκλησίας της Ελλάδος δόκιμος συγγραφέας και ποιητής. Έγραψε το παρόν άρθρο αποκλειστικά για τον «Εθνικό Κήρυκα», αφιέρωμα σεπτό στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.

Διαχριστιανική Προσευχή υπέρ του Φυσικού Περιβάλλοντος στην Cordoba της Αργεντινής [video-photos]

Την 1η Σεπτεμβρίου 2020, ο Σεβ. Μητροπολίτης Μπουένος Άϊρες κ. Ιωσήφ προσκάλεσε τους χριστιανούς ηγέτες της πόλεως Κόρδοβας της Αργεντινής για την καθιερωμένη δια-χριστιανική προσευχή για την προστασία του περιβάλλοντος στον ελληνορθόδοξο Καθεδρικό Ναό του τιμίου Προδρόμου.

Παρόντες ήταν ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Κόρδοβας με τον Θεοφ. Βοηθό του Επίσκοπο, ο Αιδ. ιερέας της Αρμενικής Κοινότητας και ο Πάστορας της Κοινότητος των Λουθηρανών της πόλης. Επίσης βρισκόταν η Διευθύντρια Πολιτιστικών Θεμάτων της Πολιτείας και ο Αντιδήμαρχος, εκπροσωπώντας την πολιτική ηγεσία της δεύτερης πόλης της Αργεντινής. 

Την κεντρική ομιλία εξεφώνησε ο Σεβ. Ρωμαιοκαθολικός Αρχιεπίσκοπος της πόλης, ο δε οικείος Ορθόδοξος Ποιμενάρχης, Σεβ. Μητροπολίτης Ιωσήφ, ανέγνωσε την εκ Φαναρίου εξαπολυθείσα Πατριαρχική Εγκύκλιο για την αρχή του νέου εκκλησιαστικού έτους. 

Ακολουθώντας τα απαραίτητα υγειονομικά μέτρα και πρωτόκολλα για τέτοιες περιπτώσεις, ήταν επίσης παρόντες ο Εντιμολ. Άρχων Χαρτουλάριος της Α.Χ.Μ.Ε. κ. Κυριάκος Ζωναράς με τη σύζυγό του, ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας της Κόρδοβας, οι απαραίτητοι βοηθοί και πιστοί της ενορίας. Η τελετή μεταδόθηκε ζωντανά με τα ψηφιακά μέσα της Ιεράς Μητροπόλεως.

*    *    *

Hoy, primer día del mes de septiembre, inicio del año nuevo eclesiástico de acuerdo a la tradición ortodoxa, nuestro arzobispo Iosif convocó a los líderes cristianos de Córdoba -donde se encuentra temporalmente a causa de las dificultades de locomoción originadas por la pandemia- para orar en nuestro templo del Precursor y Bautista Juan por el cuidado del medio ambiente.

Siguiendo todas las medidas del protocolo sanitario, participaron S.E.R. el Sr. Arzobispo de Córdoba Carlos Ñañez acompañado de su obispo auxiliar y Presidente de la Comisión de Ecumenismo y Diálogo Interreligioso de la C.E.A. S.E.R. Mons. Pedro Torres, el Revdo. Padre Harutium Sepanian de la Iglesia Apostólica Armenia y el Pastor Noberto Ruffa. Asimismo, participaron la Lic. Mara Pedicino, Directora de Cultos de la ciudad de Córdoba y el Sr. Miguel Siciliano, Secretario de Gobierno de la Municipalidad de Córdoba. Además, se contó con la presencia de la Sra. Patricia Caudana co-fundadora del COMIPAZ, así también como del Arconte Ing. Kiriakos Zonnaras y Sra., y del Presidente y el Vice-presidente de la Colectividad Helénica de Córdoba Sres. Javier Siderides y Leandro Scandaliaris, respectivamente.

El evento se llevó a cabo en una atmósfera familiar pero con un hondo sentido de la oración. La reflexión principal estuvo a cargo del Sr. Arzobispo de Córdoba, mientras que el arzobispo Iosif concluyó el servicio con la lectura de la encíclica del Patriarca Bartolomé para el inicio del nuevo año eclesiástico.

El Sr. Secretario de Gobierno en su mensaje transmitió las salutaciones del Sr. Intendente de Córdoba, celebró la iniciativa y pidió la oración del clero y la iluminación de Dios para que los servidores públicos puedan llevar a cabo una gestión con los valores del cuidado del medioambiente como prioridad.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΛΟΥΘΩΣ:

Ecumenical Patriarch: Life of the Church is an applied ecology

In a Message released on Tuesday, Ecumenical Patriarch Bartholomew says “a change of direction toward an ecological economy is an unwavering necessity.”

By Vatican News | 1.9.2020

The Ecumenical Patriarch of Constantinople, Bartholomew I, has issued a message to Orthodox bishops and faithful, calling for a renewed commitment to protecting the environment.

His message comes on the World Day of Prayer for the Care of Creation, September 1, which also marks the beginning of the Byzantine ecclesiastical year. The Day of Prayer was originally established by Bartholomew’s predecessor, Dimitrios, in 1989, and later adopted by other Orthodox churches. In a significant ecumenical gesture, Pope Francis in 2015 announced that the Catholic Church would also observe the Day on September 1.

An unprecedented threat

In his letter, the Ecumenical Patriarch says, “It is a shared conviction that, in our time, the natural environment is threatened like never before in the history of humankind.” While modern advances have provided great benefits, they can also prove destructive if misused.

Bartholomew continues, “Protection of the common good, of the integrity of the natural environment, is the common responsibility of all the inhabitants of the earth.” However, while many individuals and communities have shown their commitment to ecology, “nations and economic agents” have been unable to make decisions for the good of the environment.

“How much longer,” asks Bartholomew, “will nature endure the fruitless discussions and consultations, as well as any further delay in assuming decisive actions for its protection?”

Human culpability for the ecological crisis

The reduction of pollution that has resulted from the lockdowns and other measures during the coronavirus emergency demonstrates “the anthropogenic nature of the contemporary ecological crisis,” says Bartholomew. Therefore, he says, there must be “a change of direction toward an ecological economy.”

Economic concerns must be balanced against genuine concern for the environment: “It is inconceivable that we adopt economic decisions without taking into account their ecological consequences.”

A pioneer in protecting the environment

Bartholomew notes the efforts of the Ecumenical Patriarchate in recent decades in the field of protecting the environment. This commitment, he says, is “an extension of its ecclesiological self-awareness,” and not simply a “circumstantial reaction to a new phenomenon.”

The ecological concern of the Orthodox Church is a part of the nature of the Church, he says: “The very life of the Church is an applied ecology.” Care for creation, says Bartholomew, is an act of praise of God, while “destruction of creation is an offence against the creator.”

Faith strengthens Christian witness

Finally, Ecumenical Patriarch Bartholomew says the Orthodox tradition of care for the environment provides a defence against certain aspects of contemporary culture, founded on the idea of the “domination of man over nature.”

In the face of the grave challenges of the environmental crisis, faith in Christ can help us not only see the problems with the current culture, but also help us to see the “possibilities and prospects of contemporary civilization.”

Bartholomew calls especially on “Orthodox young men and women to realize the significance of living as faithful Christians and contemporary people,” adding, “Faith in the eternal destiny of man strengthens our witness in the world.”

The Ecumenical Patriarch concludes his Message with best wishes for “a propitious and all-blessed new ecclesiastical year, fruitful in Christ-like deeds, for the benefit of all creation and to the glory of the all-wise Creator of all.”