Ανιχνεύοντας το Θείο Αποτύπωμα στη Φύση

Ομιλία του Σεβ. Μητροπολίτου Ζακύνθου κ. Διονυσίου Δ΄

κατά την Οικολογική Γιορτή – α΄ Σύναξη του γ΄ κύκλου του Κέντρου Λόγου «Αληθώς»

(Μπανάτο, 30.8.2013)

Συγχαίρουμε για μια ακόμα φορά τον πνευματικώς ανύστακτο και άοκνο και πάντα δραστήριο Πρωτοπρεσβύτερο του Οικουμενικού Θρόνου και Γενικό Επίτροπο της Μητροπόλεώς μας, π. Παναγιώτη Καποδίστρια, ο οποίος και αυτή την χρονιά διοργανώνει με αρτιότητα και επιτυχία την ωφέλιμη σειρά ομιλιών του «ΑΛΗΘΩΣ», προς πνευματικόν καταρτισμόν του ποιμνίου μας, επάνω σε επίκαιρα θέματα του σύγχρονου ανθρώπου, με εκκλησιολογική προσέγγιση και θεολογικό προβληματισμό σε αυτά. Το θέμα της ημέρας αφορά, όπως έχετε ενημερωθεί, στην σχέση της Εκκλησίας με την οικολογία και το φυσικό περιβάλλον γενικότερα. 

Κατά τις έξι πρώτες μέρες της Δημιουργίας, όπως παραστατικότατα περιγράφεται στο βιβλίο της Γενέσεως, πρώτα ο Θεός εποίησε τον σύμπαντα κόσμο, τον ουρανό και τη γη, τον ήλιο, τη σελήνη και τους λοιπούς αστέρες, το φως και το σκότος, την γη με την στεριά και την θάλασσα, το χλωρό χορτάρι και τα κάρπιμα δένδρα, τα έμψυχα ζώα, τα κτήνη, τα ερπετά της γης και τα πετεινά του ουρανού, τους ιχθύες και τα άλλα θαλάσσια πλάσματα και ύστερα από όλα αυτά έπλασε τον άνθρωπο, άνδρα και γυναίκα, κατ’ εικόνα Αυτού και καθ’ ομοίωσιν και ευλόγησεν αυτούς να ζήσουν επάνω στη γη. Και αφού είδε ότι όλα ήσαν «καλά λίαν», τότε κατέπαυσεν ο Θεός την ημέραν την εβδόμην από πάντων των έργων αυτού και ευλόγησεν αυτήν.

            Μέσα από την ωραιότατη αυτή περιγραφή του ως άνω βιβλίου της Παλαιάς Διαθήκης για την δημιουργία του κόσμου φανερώνεται έκδηλη η μεγάλη αγάπη του Δημιουργού Θεού προς τον άνθρωπο, για χάρη του οποίου προνόησε και οικονόμησε με την τελειότητα του Θείου Νοός Του να προδημιουργήσει και προετοιμάσει με υπέρτατη αρμονία, χάρη και ωραιότητα το περιβάλλον του σύμπαντος κόσμου, στο οποίον προόρισε και ευλόγησε να κατοικήσει το τελειότερο κτιστό δημιούργημά Του. Έκτοτε το ασύγκριτο κάλλος του κόσμου ψιθυρίζει μυστικά και ακατάπαυστα στα τρίσβαθα της καρδιάς αρχέγονη εντολή του Θεού προς τον άνθρωπο: «έπλασα το σώμα σου οίκον της ψυχής σου και τον σύμπαντα κόσμον οίκον της ζωής σου. Να προσέχεις και να σέβεσαι ό,τι εγώ εδημιούργησα για σένα. Μέσα από αυτά να νιώθεις την παρουσία μου και να με δοξολογείς». Είναι αλήθεια ότι όσο ο άνθρωπος ζούσε στην προπτωτική κατάσταση πριν από την διάπραξη του προπατορικού αμαρτήματος και την έλευση της φθοράς και του θανάτου, όλη η φύση ήταν ενωμένη και συμφιλιωμένη μέσα στην αγάπη του Θεού και δεν υπήρχε φόβος μεταξύ των πλασμάτων.

Αλλά και μετά την αποστασία και την οδυνηρή απομάκρυνση των προπατόρων μας από τον Παράδεισο, το φυσικό περιβάλλον είναι εκείνο, το οποίο συνέχιζε να θυμίζει στον άνθρωπο την αέναη ύπαρξη και παρουσία του Θεού. Γι’ αυτό, ακόμα από την εποχή της Π.Δ. οι εκλεκτοί άνθρωποι του Θεού απομονώνονταν στο κάλλος και την ησυχία της φύσεως, για να βιώσουν εντονότερα την παρουσία Του και να επικοινωνήσουν μαζί Του. Στην κορυφή του όρους Σινά ο προφήτης Μωυσής παρέλαβε τις δέκα εντολές του Θεού. Από θεόσταλτο πτηνό του ουρανού ελάμβανε ο προφήτης Ηλίας την τροφή του και από τα ύδατα του χειμάρρου ελάμβανε το πόσιμο ύδωρ. Την ωραιότητα της έμψυχης και άψυχης φύσεως εξυμνεί ο προφητάναξ Δαυΐδ στον κατανυκτικότατο ψαλμό, που αναγιγνώσκομε στην Ακολουθία του Εσπερινού, για να αναφωνήσει, σκιρτώντας από χαρά και ευγνωμοσύνη: «Ως εμεγαλύνθη τα έργα Σου, Κύριε, πάντα εν σοφία εποίησας».

Στα ευαγγελικά αναγνώσματα για την ζωή του Χριστού, πάλι, βλέπουμε ότι από τα ωραιότερα ανθρώπινα οικοδομήματα το φτωχικό σπήλαιο επέλεξε ο ίδιος ο Κύριος για να γεννηθεί και τα χνώτα των ταπεινών ζώων για να ζεσταθεί. Στα Ιορδάνεια ρείθρα εβάπτισε ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος τον Κύριο και Θεό μας. Με παραδείγματα από την φύση εδίδασκε στις παραβολές του ο Θεός Λόγος, δείχνοντας την ασυγκρίτως μεγαλύτερη από την δόξα του Σολομώντος ωραιότητα των κρίνων του αγρού. Στο όρος των Ελαιών αγαπούσε ο Χριστός να προσεύχεται. Επί πώλου όνου εκάθισε για να εισέλθει στα  Ιεροσόλυμα. Κατά την Σταύρωσή Του όλη η φύση συνέπαθε, η γη εσχίσθη και ο ήλιος έκρυψε τις ακτίνες του. Στην βαθειά γαλήνη του δροσερού όρθρου εμφανίστηκε στην Μαρία την Μαγδαληνή για να αναγγείλει το χαρμόσυνο μήνυμα της Αναστάσεως.

Από τα χαρακτηριστικά αυτά παραδείγματα της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης διαπιστώνουμε την άρρηκτη και αναπόσπαστη συμμετοχή της φύσεως στην διαδραμάτιση των θείων γεγονότων, καθώς και την κατ’ εκδήλωσιν της Θείας Οικονομίας φανέρωση του φυσικού περιβάλλοντος προς τον άνθρωπο ως μέσου προσεγγίσεως προς τον Θεό. Γι’ αυτό και οι διωκόμενοι Χριστιανοί των πρώτων χριστιανικών αιώνων υιοθετούν σύμβολα από την φύση για να εκδηλώνουν την πίστη τους. Τοποθεσίες μοναδικού κάλλους επιλέγουν αργότερα οι μοναχοί για να υψώσουν τα μοναστήρια τους και να λατρεύσουν τον Θεό. Στα πυκνά δάση, σε σπηλιές και σε οπές της γης εγκαθιστούν τα ασκηταριά τους οι μεγάλοι αναχωρητές και ερημίτες, για να ενδυθούν το φως της αγάπης του Θεού και να συμφιλιωθούν με όλη την φύση. Λιοντάρια, αρκούδες και άλλα άγρια ζώα τους υπακούουν και τους υπηρετούν. Παρουσιάσεις από την φύση στολίζουν την αγιογραφία της Εκκλησίας και ωραιότατα παραδείγματα από το έμψυχο και άψυχο βασίλειο κοσμούν την υμνολογία της Εκκλησίας μας. «ρόδον το αμάραντον» και «μήλον το εύοσμον» και «βλαστού αμαράντου κλήμα», ονομάζει ο πιστός λαός την Υπεραγία Θεοτόκο και εκδηλώνει την ολόψυχη αγάπη και αφοσίωσή του προς την Μητέρα του Θεού του παντός.

           Αγαπητοί μου, στην σύγχρονη εποχή ο κόσμος ο πολύς έχει απομακρυνθεί από τον Θεό και η καταστροφή της φύσεως από τον άνθρωπο καταδεικνύει αυτήν ακριβώς την αποξένωση και αποτελεί έναν από τους ολέθριους καρπούς της. Όπως χαρακτηριστικώς το αειφόρο οικοσύστημα ενός δάσους αντικατοπτρίζει συγκεντρωμένη την χάρη της ευλογίας του Θεού, που οικονόμησε στην δημιουργία, την ανάπτυξη και διατήρησή του με ηπιότητα, σταθερότητα και υπομονή μέσα από το βαθύ πέρασμα του χρόνου, κατά τον αντίθετο ακριβώς τρόπο ή σε ελάχιστο χρόνο βίαιη καταστροφή του από πυρκαγιά, υποκινούμενη από κερδοσκοπικά κυρίως κίνητρα, δεν δύναται να χαρακτηρισθεί αλλιώς, παρά μόνον δαιμονική.

Στην Καθολική Επιστολή του ο άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, λέει ότι «η πίστις, εάν μη έργα έχη, νεκρά εστίν καθ’ εαυτήν». Κατά τον ίδιο τρόπο ο άνθρωπος, που λέει ότι είναι Ορθόδοξος Χριστιανός, αλλά δεν σέβεται το φυσικό περιβάλλον, κινδυνεύει να χαρακτηρισθεί νεκρά φύσις. Ο πραγματικός Ορθόδοξος Χριστιανός πηγαίως και αβιάστως σέβεται και τιμά το φυσικό του περιβάλλον, διότι γνωρίζει ότι τέτοια ομορφιά μόνον από το χέρι του Θεού μπορεί να προέλθει. Ο πατήρ Εφραίμ ο Κατουνακιώτης έλεγε από το Άγιον Όρος: «Όλη η φύση υμνολογεί και δοξολογεί τον Θεό και κατά την καθαρότητά μας ακούμε και εμείς αυτή τη μυστική δοξολογία, την άφωνον υμνολογία, που κάνουνε και οι πέτρες ακόμη. Όλα υμνολογούν και δοξολογούν τον Θεό, τα βουνά, τα δένδρα, η θάλασσα, τα ψάρια, ακόμη και η μύγα και το κουνούπι και τα βατράχια» και προέτρεπε τους ανθρώπους σε εσωτερική καθαρότητα, προσευχή και ειρήνευση με το φυσικό περιβάλλον.

            Ας προσέξουμε, λοιπόν, και εμείς να διατηρούμε καθαρό τον έσω άνθρωπο, για να μπορούμε να βλέπουμε με τα μάτια της ψυχής μας την μυστική δοξολογία όλης της φύσεως προς τον Θεό και να αποκτήσουμε μεγαλύτερο σεβασμό και αγάπη προς το φυσικό περιβάλλον.

Η 3η Οικολογική Γιορτή του Μορφωτικού Κέντρου Λόγου "Αληθώς" (Μπανάτο, 30 Αυγούστου 2013)

Το Κέντρο Λόγου της Ενορίας Μπανάτου «ΑΛΗΘΩΣ» συνεχίζει τις μορφωτικές δραστηριότητές του για τρίτη συνεχόμενη χρονιά και κατά το αρχόμενο ακαδημαϊκό έτος 2013-14.

Η πρώτη σύναξη για φέτος αποβλέπει και πάλι στην οικολογική ευαισθητοποίηση και πρόκειται να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή, 30 Αυγούστου 2013, παραμονή της εορτής της Αγίας Ζώνης, ώρα 7.30 μ.μ., στον προαύλιο χώρο του εορτάζοντος ενοριακού παρεκκλησίου της Παλαιάς Βλαχέραινας Μπανάτου, περιλαμβάνοντας:

α) Αγιασμό, με το Χέρι του Αγίου Διονυσίου, για την έναρξη του γ΄ κύκλου δράσεων του Κέντρου. 

β) Δέηση υπέρ του Φυσικού Περιβάλλοντος, με την ευκαιρία μάλιστα της Εκκλησιαστικής Ημέρας Περιβάλλοντος κάθε 1η Σεπτεμβρίου, την οποία έχει καθιερώσει από ετών το Οικουμενικό Πατριαρχείο. 

γ) Επίκαιρη Ομιλία του Σεβ. Μητροπολίτου Ζακύνθου κ. κ. Διονυσίου Δ΄, με θέμα: 

«Ανιχνεύοντας το Θείο Αποτύπωμα στη Φύση».

Η παρουσία των φίλων του «Αληθώς» θα είναι τιμή για τους συντελεστές του Κέντρου Λόγου, οι οποίοι ευχαριστούν εκ των προτέρων όλους!

Τα Προλεγόμενα της διπλωματικής του π. Παναγιώτη Καποδίστρια «Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, εκφραστής του ορθόδοξου θεολογικού λόγου για το φυσικό περιβάλλον»

Χωρίς να θεωρηθεί υπερβολή ή έπαρση λόγου, η προσωπική ενασχόλησή μου με την θεολογία του περιβάλλοντος σχεδόν συμβαδίζει με την από 25ετίας οικολογική δραστηριότητα του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Με τρόπο μετριοπαθή, το 1991, δημοσιεύθηκε ένα πρωτόλειο μελέτημά μου στα Τετράμηνα (περιοδικό της Άμφισσας) με τίτλο «Στο μέγα καύμα χλωρός (Μια οικολογική προσέγγιση στην Αποκάλυψη από θεολογική άποψη» [Φθινόπωρο 1991, τεύχ. 46-47, σσ. 3023-3039].

            Στην χρονική εξέλιξη, με την είσοδό μας στον 21^ο αιώνα, με πρωτοβουλία κυρίως εκκλησιαστική και μάλιστα του Σεβ. Μητροπολίτου Ζακύνθου (νυν Δωδώνης) κ. Χρυσοστόμου Συνετού, ιδρύθηκε στην  Ζάκυνθο το Τμήμα Οικολογίας και Περιβάλλοντος – Παράρτημα του Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων (αργότερα Τμήμα Τεχνολογίας Περιβάλλοντος και Οικολογίας), στο οποίο ευλογήθηκα να διδάξω κατά τα ακαδημαϊκά έτη 2004-2010, ως εργαστηριακός συνεργάτης, το επιλεγόμενο μάθημα «Θρησκεία και Περιβάλλον». Για τις ανάγκες του μαθήματος αυτού, συνέγραψα τότε σχετικές σημειώσεις για τους φοιτητές, που αφορούσαν στην σχέση ορθόδοξης θεολογίας και περιβάλλοντος, οι οποίες, το 2006, έγιναν βιβλίο, που μάλιστα υιοθετήθηκε από το Υπουργείο Παιδείας και έκτοτε διενέμετο στους φοιτητές ως εγχειρίδιο. Τιτλοφορείτο «Κεφάλαια Θεολογίας του Περιβάλλοντος», ήταν έκδοση της Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου και τιμήθηκε με θερμό Πρόλογο του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου.

            Παράλληλα, ένας ιστότοπος που δημιούργησα, με τίτλο «NaturaZante συν κεφάλαια θεολογίας του περιβάλλοντος», λειτούργησε κατ’ αρχάς ως ηλεκτρονική αναφορά των φοιτητών που επέλεγαν το ανωτέρω μάθημα και, στην συνέχεια, ως ένας ιστοχώρος -εν είδει e-περιοδικού- καταχωρήσεως, αφενός μεν, των όποιων πατριαρχικών και άλλων εκκλησιαστικών δραστηριοτήτων για το περιβάλλον και, αφετέρου, προσωπικών σκέψεων και παρεμβάσεών μου σε οικολογικά προβλήματα του καιρού και του τόπου μας.

            Καθώς έληξε η συνεργασία μου ως διδάσκοντος στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (με την κατάργηση του μαθήματος, εξαιτίας της αναπροσαρμογής του προγράμματος σπουδών, στο πλαίσιο της τεχνολογοποιήσεως του Τμήματος), άνοιξε το κεφάλαιο της εισόδου μου στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Ορθόδοξη Θεολογία, στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, από το οποίο πολυμερώς και πολυτρόπως ωφελήθηκα, μαθαίνοντας πρωτίστως να θεωρώ και να αναθεωρώ πράγματα με ένα ιδιαίτερο βλέμμα, που -ατυχώς- δεν είχα μέχρι τότε. Από τις μελέτες και τις εμβαθύνσεις στα θέματα και στα προβλήματα του νυν αιώνος (του απατεώνος) βεβαιώθηκα εξαρχής ότι θα μπορούσα να ασχοληθώ συστηματικά με τον θεολογικό – οικολογικό λόγο του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, ο οποίος, επιμένοντας οικολογικά, δεν διατυπώνει λόγο ή προβληματισμό προσωπικό επί του πρακτέου, αλλά εκφράζει την διαχρονική και παραδεδομένη ορθόδοξη θεολογία, με τρόπο σύγχρονο, σαφή και αγαπητικό, ιδιαίτερα προσιτό και -να μου επιτραπεί να πω- ακτιβιστικό.

            Από την θέση αυτή, καθηκόντως και χρεωστικώς, οφείλω χάριτες, στον Πρώτο των Ορθοδόξων, τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο για την στοργική τιμή που επιδαψιλεύει ανέκαθεν για την μικρότητά μου, τον Σεβ. Μητροπολίτη Δωδώνης κ. Χρυσόστομο τον Συνετό (τον από Ζακύνθου) για όσα μού προσφέρει δια βίου απλόχερα, τον Σεβ. Μητροπολίτη Ζακύνθου κ. Διονύσιο Δ΄ για την κατανόησή του καθ’ όλο το διάστημα της συγγραφής του παρόντος, την κ. Θεοδώρα Παπαδάτου – πρώην Προϊσταμένη του πάλαι ποτέ Τμήματος Οικολογίας και Περιβάλλοντος Ζακύνθου για όσα έχει πράξει υπέρ μου, τους Επιβλέποντες Καθηγητές της παρούσας διπλωματικής εργασίας κ.κ. Σταύρο Γιαγκάζογλου – Σύμβουλο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και Νικόλαο Κόϊο για την όλη μέριμνά τους ως προς την  αρτίωσή της, όπως και τον ακαδημαϊκό υπεύθυνο Καθηγητή κ. Χρήστο Τερέζη, αλλά και όλα τα μέλη της Οικογένειάς μου, διότι επί δύο συναπτές δεκαετίες ακούν επαναληπτικά με υπομονή τις περιβαλλοντικές έγνοιες (έως εμμονές) μου, τους συνεργάτες μου -κληρικούς και λαϊκούς- στο Μητροπολιτικό Γραφείο Ζακύνθου και κάθε άλλον φίλο και συν-αδελφό, που με οιονδήποτε τρόπο με στήριξε!

π. Παναγιώτης Καποδίστριας / Μπανάτο Ζακύνθου, Σάββατο της Ακαθίστου, 20 Απριλίου 2013

Η χθεσινή πανσέληνος

Φωτογραφίες: Ιωάννης-Πορφύριος Καποδίστριας

Πλέκοντας φωλιά που ν' αρέσει στη σύντροφο

Είναι τέλη Ιανουαρίου του 2012 και βρισκόμαστε στη φάρμα Lama-Lama, μια ώρα δρόμο, ανατολικά της Pretoria / South Africa. Στις ανωτέρω εννέα φωτολήψεις του συνεργάτη μας π. Μιχαήλ Βισβίνη, το αρσενικό πτηνό "οικοδομεί" φωλιά για να στεγάσει την αγαπημένη του. 

Σύμφωνα με όσα πληροφορούμαστε, αφού ολοκληρωθεί το πλέξιμο - χτίσιμο, θα έλθει κυριαρχικά το θηλυκό πτηνό για να... εποπτεύσει και διαπιστώσει τα της αρτιότητος, ανέσεως κ.ο.κ. Εάν τής αρέσει θα δεχθεί να εισέλθει στη χαρά του νέου σπιτικού. Αλλιώς, το αρσενικό θα ξεκινήσει ένα άλλο που να αρμόζει στην κυρά του!!!

Στις φωτό, μάλλον δεν τής αρέσει, οπότε καταλαβαίνετε!... Δουλειά να μη μας λείπει!...

π. Π. Κ.

Ο Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόδωρος για την Ημέρα Περιβάλλοντος προς τα 2000 μέλη του Παναφρικανικού Κοινοβουλίου

«...Και έλαβε Κύριος ο Θεός τον άνθρωπον, ον έπλασε, και έθετο αυτόν εν τω παραδείσω της τρυφής, εργάζεσθαι αυτόν και φυλάσσειν...».

Αυτή υπήρξε η εντολή του Δημιουργού προς το δημιούργημά του, τον άνθρωπο. Να εργάζεται, διότι η αργία είναι μήτηρ πάσης κακίας και να φυλάσσει τον παράδεισο, το φυσικό δηλαδή περιβάλλον που του ενεπιστεύθη.

Όπως τότε ο παράδεισος, έτσι και σήμερα το φυσικό περιβάλλον δεν έχει σύνορα. Συνεπώς, η ορθολογική και αποτελεσματική προστασία του καθίσταται εφικτή μόνο με τη συνεργασία κρατών και πολιτών ανεξαρτήτως φυλής, γλώσσας και εθνότητας.

Επειδή όμως ο άνθρωπος σε σχέση με το περιβάλλον ευρίσκεται σε συνεχή αντιπαράθεση με το στενώς ευνοούμενο ατομικό του συμφέρον, θα πρέπει να δεχθεί κατάλληλη εκπαίδευση, η οποία θα συντελέσει με την πάροδο του χρόνου στη δημιουργία της αναγκαίας περιβαλλοντικής συνειδήσεως.

Στην προσπάθεια αυτή εμβάλλει και ο Ο.Η.Ε. με την καθιέρωση της 5ης Ιουνίου ως Ημέρας προστασίας του περιβάλλοντος. Προς αυτήν την κατεύθυνση δραστηριοποιείται και η Ορθόδοξη Εκκλησία καθιερώσασα με απόφαση της Ι. Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου  Κωνσταντινουπόλεως, ήδη από το 1986, την 1η Σεπτεμβρίου, που υιοθετήθηκε από όλες τις Τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες, ημερομηνία ιδιαιτέρως σημαντική για την Εκκλησία μας, διότι αποτελεί την αρχή του εκκλησιαστικού έτους της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ως ημέρα αφιερωμένη στην προστασία του περιβάλλοντος. Μάλιστα έχει συνθέσει και ειδική θεία λειτουργία, η οποία θα πρέπει να τελείται στις ανά τον κόσμο Ορθόδοξες εκκλησίες με ειδικές αναφορές στην προστασία της φύσεως, των ζώων και των φυτών. 

Αποτελεί κοινόν τόπον ότι για τους χριστιανούς κάθε προσβολή του φυσικού περιβάλλοντος από τον άνθρωπο αποτελεί προσβολή κατά του Δημιουργού με συνέπεια να θεωρείται σοβαρότατη αμαρτία. 

Επακόλουθο των σκέψεων αυτών είναι ότι ευρίσκεται σε εξέλιξη η ηθική συμφωνία, με την οποία επιβάλλεται οι συνειδητοί πιστοί να παύσουν να θεωρούν εαυτούς ως ιδιοκτήτες της φύσεως. Αντιθέτως, οφείλουν να αντιλαμβάνονται την αποστολή τους ως διάκονοι της Δημιουργίας, οι οποίοι ως πρώτιστον καθήκον τους έχουν τη φύλαξη της υλικής κτίσεως, του περιβάλλοντος δηλαδή του κόσμου.

Στο πνεύμα αυτό κινείται και το Δευτερόθρονο  Πατριαρχείο της Ορθοδοξίας, αυτό της Εκκλησίας των Αλεξανδρέων και πάσης Αφρικής, το οποίο έχει ιδρύσει ειδική  Συνοδική Επιτροπή Περιβάλλοντος προς παρακολούθηση των παγκοσμίων προβλημάτων περιβάλλοντος γενικότερα και αυτών της Αφρικανικής Ηπείρου ειδικότερα.

Όπως επεσήμανε και η Διάσκεψη του Ρίο, οφείλουμε να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για τη δημιουργία του «Ευδοκιμούντος Κόσμου», αναζητώντας την ανάπτυξη με συγκράτηση, προσβλέποντες δηλαδή στη βιώσιμη ανάπτυξη.

Για τη δημιουργία όμως του σωστού κόσμου θα πρέπει να προηγηθεί η καταπολέμηση της φτώχειας , όπως επίσης και η αλλαγή προτύπων κατανάλωσης. Η προ των πυλών ευρισκόμενη παγκόσμια οικονομική κρίση θα βοηθήσει σημαντικά στην επίτευξη του δεύτερου στόχου. 

Αν έχουμε λοιπόν προ οφθαλμών ότι η εξάντληση των φυσικών πόρων, η υπερθέρμανση του πλανήτη, οι αυξανόμενες πυρκαγιές, η αρνητική όψη της βιοτεχνολογίας και οι λοιπές παρεμβάσεις του ανθρώπου, οι οποίες δεν σέβονται την Κτίση, το Δημιούργημα του Θεού, εγκυμονούν πολλούς κινδύνους εκφυλισμού και αφανισμού του ανθρωπίνου γένους.

Η Ορθόδοξος Εκκλησίας διδάσκει ως αντίδοτο της παρατηρούμενης οικολογικής κρίσεως τη Μετάνοια. Η Μετάνοια είναι η καθολική μας στάση, ώστε από την παράχρηση και την κατάχρηση να οδηγηθούμε στην ορθή χρήση, εργαζόμενοι δηλαδή και φυλάσσοντες τον Παράδεισο, το φυσικό μας δηλαδή περιβάλλον.

Η διπλωματική του π. Παναγιώτη Καποδίστρια στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο: «Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, εκφραστής του ορθόδοξου θεολογικού λόγου για το φυσικό περιβάλλον»

Σάββατο, 18 Μαΐου 2013 στο ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ / παράρτημα Αθήνας 

Υποστήριξη από τον π. Παναγιώτη Καποδίστρια της διπλωματικής εργασίας του «Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ, ΕΚΦΡΑΣΤΗΣ ΤΟΥ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ», στο πλαίσιο του Προγράμματος «Σπουδές στην Ορθόδοξη Θεολογία» του Ε.Α.Π.

Ακαδημαϊκός υπεύθυνος ο Καθηγητής Χρήστος Τερέζης. Επιβλέποντες Καθηγητές οι κ.κ. Σταύρος Γιαγκάζογλου και Νικόλαος Κόϊος.

Παραστάθηκαν οι Σεβ. Μητροπολίτες Δωδώνης κ. Χρυσόστομος και Ζακύνθου κ. Διονύσιος Δ΄.

Βαθμολογία: ΑΡΙΣΤΑ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η

1. Οι πρωτοβουλίες για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος από τον Δημήτριο στον Βαρθολομαίο. (σελίδα 10)

2. Ορισμένες αντιδράσεις στις εκ του Φαναρίου περιβαλλοντικές δράσεις (σ. 15)

3. Σύνοψη των σημαντικότερων πατριαρχικών πρωτοβουλιών για το περιβάλλον (σ. 16)

4. Λόγος εκκλησιαστικός, οικουμενικός, ρεαλιστικός, πολιτισμικός, παραμυθητικός και ελπιδοφόρος (σ. 19)

• 4.1 Ο εκ του Φαναρίου οικολογικός λόγος είναι κατά βάσιν θεολογικός (σ. 19)
• 4.2 Ο εκ του Φαναρίου οικολογικός λόγος συνεχίζει  να είναι ζωντανός και δυναμικός, εκπέμποντας μηνύματα προς την Οικουμένη, χριστιανούς και μη (σ. 21)
• 4.3 Ο εκ του Φαναρίου οικολογικός λόγος είναι ρεαλιστικός και διατυπώνεται επί πραγματικών στοιχείων (σ. 22)
• 4.4 Ο εκ του Φαναρίου οικολογικός λόγος είναι και πολιτισμικός (σ. 24)
• 4.5 Ο εκ του Φαναρίου οικολογικός λόγος δεν είναι μονάχα καταγγελτικός ή παιδαγωγικά αυστηρός (όπως, άλλωστε, χρειάζεται να είναι), αλλά συγχρόνως παραμυθητικός και ελπιδοφόρος (σ. 25)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ

1.1 Με αφελότητα καρδίας και δοξολογία ενώπιον των δικαιωμάτων του Θεού (σ. 27)

1.2 Το χρέος της εφαρμοσμένης συναλληλίας και η ισχύς του αδύναμου (σ. 30)

1.3 Επιχειρώντας την αναστήλωση του θρησκευτικού δέους στις ανθρώπινες καρδιές (σ. 36)

1.4 Ο ιερός τόπος της συναντήσεως Θεού και κόσμου είναι ο άνθρωπος (σ. 42)

1.5 Προβληματισμοί για την ανάληψη οικολογικών δράσεων από τον ορθόδοξο Κλήρο (σ. 44)

1.6 Η εν γένει ικανοποίηση του Φαναρίου (σ. 48)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΤΟ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΚΟ ΚΑΙ ΑΣΚΗΤΙΚΟ ΗΘΟΣ

ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ

2.1 Από το μηδέν στο είναι (σ. 50)

2.2 Η αστοχία του βασιλέα, η πτώση και η αποκατάστασή του (σ. 53)

2.3 Η συνέργεια της Θεοτόκου στην χριστοποίηση της υλικότητας της κτίσεως (σ. 62)

2.4 Η χρεία ευχαριστιακού ήθους (σ. 66)

2.5 Οικοδομώντας ασκητικό ήθος (σ. 69)

2.6 Λειτουργικό ήθος συν τοις άλλοις (σ. 72)

2.7 Η παράμετρος της Θυσίας στις σχέσεις του ανθρώπου με το περιβάλλον (σ. 75)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ

ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

3.1 Το σύμπαν και η ανθρωπική αρχή (σ. 80)

3.2 Ο χωρισμός της αλήθειας της επιστήμης από την αλήθεια της πίστεως, γενεσιουργός αιτία των οικολογικών εκτροπών (σ. 83)

3.3 Η υπέρβαση του επιστημονισμού προϋπόθεση για έναν οικολογικό πολιτισμό (σ. 86)

3.4 Πίστη, τεχνολογία και ο πόθος τού οικολογείν ως επιστημονικός ζήλος (σ. 92)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΡΑΞΙΑ

ή ΓΙΑ ΜΙΑΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

4.1 Ένας ιδιότυπος υλισμός (σ. 96)

4.2 Η διαχρονική στάση του ορθόδοξου Μοναχισμού έναντι του φυσικού περιβάλλοντος (σ. 101)

4.3 Ο θετικός αντίκτυπος των οικολογικών δραστηριοτήτων του Οικουμενικού Θρόνου (σ. 110)

4.4 Η πρόσληψη και αναγνώριση των πατριαρχικών ενεργειών ανά την οικουμένη (σ. 119)

Ε Π Ι Λ Ο Γ Ο Σ (σ. 124)

Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α

• ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ, ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ «ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΑΞΙΩΝ – ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» (Ζωγράφειο Λύκειο, 1.3.2013) [σ. 130]
• ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΕΠΙ Τῌ ΗΜΕΡᾼ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ἀναπεμπομένη τῇ 1ῃ Σεπτεμβρίου καί 5ῃ Ἰουνίου (ποίημα π. Παναγιώτου Καποδίστρια) [σ. 135]

Β Ι Β Λ Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α (σ. 141-158)

Περιβαλλοντικές δραστηριότητες του Μουσείου Χέλμη Φυσικής Ιστορίας

Το Μουσείο Χέλμη Φυσικής Ιστορίας, μέλος του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων, έχει την τιμή και τη χαρά να σας προσκαλέσει να συμμετέχετε στην εκδήλωση για την παρουσίαση του διεθνούς προγράμματος του Πράσινου Κλειδιού (Green Key).

Το Green Key είναι ένα οικολογικό σήμα ποιότητας για τουριστικές μονάδες. Οι ενδιαφερόμενοι τουριστικοί επιχειρηματίες, τηρώντας ορισμένες απαιτήσεις οικολογικής χροιάς, αποκτούν, σε αντάλλαγμα, το δικαίωμα να χρησιμοποιούν το σήμα (eco-label) για το marketing της επιχείρησής τους.

Καθώς το βραβείο Green Key είναι ένα οικολογικό σήμα για τον τουρισμό, καλύπτει έναν αριθμό διαφορετικών κατηγοριών αυτού του τομέα. Στο δίκτυο σήμερα συμμετέχουν όλες οι μορφές ξενοδοχειακών μονάδων, εστιατορίων και εγκαταστάσεων αναψυχής, αλλά αργότερα θα συμπεριληφθούν και άλλοι τομείς τουριστικού ενδιαφέροντος.

Η επιβράβευση με το σήμα Green Key προϋποθέτει την τήρηση αριθμού οικολογικών απαιτήσεων, των κριτηρίων δηλαδή του προγράμματος.

Σήμερα, είναι διαθέσιμα τα κριτήρια για ξενοδοχεία, ξενώνες, χώρους κατασκήνωσης (campings) και συνεδριακά κέντρα.

Η εκδήλωση θα λάβει χώρα στο Μουσείο Χέλμη (Αγία Μαρίνα ή Φαγιά) το Σάββατο 18 Μαΐου και ώρα 7 μ.μ. και θα δώσει σε όλους μας την ευκαιρία να ενημερωθούμε κατά τον καλύτερο τρόπο για τη δυνατότητα συμμετοχής μας στο πρόγραμμα και τις βελτιώσεις που αυτό προσφέρει στην εικόνα των επιχειρήσεών μας.

Τη παρουσίαση θα κάνει ο Δρ. Σεραφείμ Χατζησκάκης, Υπεύθυνος Συντονισμού του προγράμματος από την πλευρά της Ελληνικής Εταιρίας Προστασίας της Φύσης, που είναι ο Εθνικός Συντονιστής του προγράμματος Green Key.

Παράλληλα, την ίδια ημέρα και ώρα 8 μ.μ. θα γίνουν στο Μουσείο τα εγκαίνια της έκθεσης «Η Βιοποικιλότητα στην Ελλάδα» με φωτογραφίες και κείμενα του Νίκου Πέτρου. Η έκθεση γίνεται με τη συνεργασία του Μουσείου με την Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης και θα παραμείνει επισκέψιμη όλη τη θερινή περίοδο.

Ο Απρίλιος εν είδει άνθους ταπεινού

Ο Απρίλιος εν είδει σαύρας

Ο Απρίλιος εν είδει κουνουπιού

Η συμμετοχή του Μπανάτου Ζακύνθου στο "Let's do it Greece"

Η εαρινή σύναξη των εντόμων

[Φωτολήψεις: π. Παναγιώτης Καποδίστριας, στην ύπαιθρο του χωριού Μπανάτο Ζακύνθου, κατά το δειλινό της 11ης Απριλίου 2013]

Τα Bellevalia dubia της Ζακύνθου, κοινώς "Κουρκουτζέλια" ή "Βορβολούλουδα"

Τα "Κουρκουτζέλια", "Λουλούδια" ή "Βορβολούλουδα", επιστημονικά Bellevalia dubia, που φύονται στην ύπαιθρο της Ζακύνθου και γίνεται... χαμός για τη συγκομιδή τους από τα μέσα συνήθως κάθε Φεβρουαρίου μέχρι και τα τέλη Μαρτίου, από τους εκατοντάδες θιασώτες του είδους. 

Τα "ματσάκια" με τα ιδιότυπα αυτά χορταρικά μαγειρεύονται είτε βραστά με ξίδι και λάδι, είτε κοκκινιστά, τσιγαριστά με αυγά μάτια ή χταπόδι. Εάν κάποιος φίλος ξέρει και άλλους τρόπους, ας μάς συνδράμει με τη σχετική συνταγή. 

Αυτές τις μέρες βρίσκονται σε παρακμή, ζακυνθινώς "ξεβουρίζουνε" ή "ξεβγαίνουνε"... Αναμένουμε λοιπόν την επόμενη χρονιά, ώστε να τα ξαναγευτούμε! Σημειωτέον, οι ανωτέρω φωτογραφίες είναι αποτυπωμένες από τον π. Π. Κ. (κατά σειράν) στις 23, 26 και 28 Μαρτίου 2013.

Ομιλία του Οικουμενικού Πατριάρχου κατά την Ημερίδα «Διαλεκτική σχέση αξιών – Περιβαλλοντική κρίση» (Ζωγράφειο Λύκειο, 1.3.2013)

Ἐλλόγιμοι ἐκπαιδευτικοί

Ἀγαπητά μας παιδιά,

Ἡ παρουσία σήμερον τόσων ἐκπαιδευτικῶν ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην οἱ ὁποῖοι κατακλύζουν τὴν αἴθουσαν τοῦ ἱστορικοῦ αὐτοῦ Σχολείου τῆς Πόλεώς μας καὶ τῆς Ὁμογενείας πληροῖ τὴν ψυχήν μας μὲ πολλὴν χαράν καὶ συγκίνησιν.

Δι᾽ αὐτὸ καὶ καλωσορίζομεν ὅλους τοὺς καθηγητὰς καὶ τὰς καθηγητρίας μὲ πολλὴν πατρικὴν ἀγάπην καὶ στοργὴν καὶ ἐκφράζομεν τὴν χαράν μας διὰ τὴν ἐπίσκεψίν σας αὐτὴν καὶ τὴν σημερινὴν συνάντησίν μας ἐδῶ εἰς τὸ Ζωγράφειον.

Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὁλονὲν καὶ περισσότερα σχολεῖα ἐξ Ἑλλάδος ἐπισκέπτονται προσκυνηματικῶς τὴν Πόλιν μας, τὴν Πόλιν τοῦ Κωνσταντίνου, τὴν Πόλιν τῶν θρύλων καὶ τῶν παραδόσεων, τὴν Πόλιν τῶν ἁγίων καὶ τῶν ἁγιασμάτων, τὰ ὁποῖα σχολεῖα ὑποδεχόμεθα πάντοτε μὲ πολλὴν θέρμην καὶ ἐγκαρδιότητα εἰς τὰς αὐλὰς τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας. 

Δὲν εἶναι ὅμως ὀλίγα καὶ τὰ σχολεῖα τὰ ὁποῖα συνδυάζουν, τὴν προσκυνηματικὴν ἐπίσκεψιν μὲ τὴν διοργάνωσιν ἑνὸς συνεδρίου ἢ ἑνὸς πολιτιστικοῦ ἢ καλλιτεχνικοῦ γεγονότος ἐν συνεργασίᾳ πρὸς τὰ λειτουργοῦντα εἰς τὴν Πόλιν μας ἐκπαιδευτικὰ Ἱδρύματα τῆς Ὁμογενείας. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ μᾶς χαροποιεῖ ὅλως ἰδιαιτέρως• διὰ τοῦτο συγχαίρομεν τὴν Διεύθυνσιν Δευτεροβαθμίου Ἐκπαιδεύσεως Δυτικῆς Θεσσαλονίκης διὰ τὴν πρωτοβουλίαν αὐτὴν καὶ προτρέπομεν μέσῳ ὑμῶν καὶ ἄλλα σχολεῖα νὰ μιμηθοῦν τὸ παράδειγμά σας.

Τὴν χαράν μας αὐτὴν ἐπαυξάνει τὸ θέμα «Διαλεκτικὴ σχέση ἀξιῶν – Περιβαλλοντικὴ κρίση», τὸ ὁποῖον ἐπελέξατε διὰ τὴν ἡμερίδα, ἕνα θέμα σύγχρονον τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει καὶ ἀφορᾷ ὅλους μας.

Ἡ περιβαλλοντικὴ κρίσις εἶναι ἴσως ἡ μεγαλυτέρα καὶ πλέον ἐπικίνδυνος κρίσις ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ ἤδη τοὺς ἀνθρώπους καὶ θὰ τοὺς ἀπασχολήσῃ καὶ εἰς τὸ ἄμεσον μέλλον. Ὄχι διότι ὅλαι αἱ ἄλλαι κρίσεις αἱ ὁποῖαι ταλανίζουν τοὺς ἀνθρώπους καὶ τὸν κόσμον, ὅπως π.χ. ἡ οἰκονομικὴ κρίσις, τὰς συνεπείας τῆς ὁποίας ὑφιστάμεθα οἱ πάντες, δὲν εἶναι σημαντικαί, ἀλλὰ διότι ἡ περιβαλλοντικὴ κρίσις ἀγγίζει ἀμέσως τὴν ἰδίαν τὴν ὑπόστασίν μας ὡς ἀνθρώπων, τὴν ἰδίαν τὴν ὕπαρξίν μας ὡς κατοίκων τῆς γῆς, τὴν ἰδίαν τὴν γῆν ἡ ὁποία εἶναι «τὸ κοινόν σπίτι» ὅλων μας.

Εἶναι ἑπομένως αὐτονόητον ὅτι ἐὰν καταστραφῇ αὐτὸ τὸ «κοινόν μας σπίτι», τότε ὅλα τὰ ὑπόλοιπα οὐδεμίαν θὰ ἔχουν σημασίαν. Εἰς ἕνα περιβάλλον τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ καταστραφῆ, οὔτε ἡ οἰκονομικὴ εὐμάρεια οὔτε ἡ ἐξέλιξις τῆς τεχνολογίας θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ προσφέρουν κάτι εἰς τὸν ἄνθρωπον, δι᾽ αὐτὸ καὶ ἀπαιτεῖται μεγάλη προσοχὴ ὥστε νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον.

Εἰς τὴν ἐρώτησιν τί χρειάζεται νὰ προσέξωμεν δι᾽ αὐτό, δίδει ἀπάντησιν τὸ πρῶτον τμῆμα τοῦ θέματος τῆς ἡμερίδος αὐτῆς. Τὸ ἀντίδοτον καὶ εἰς τὴν περιβαλλοντικὴν κρίσιν, τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζει ὁ σύγχρονος κόσμος, ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος, εἶναι οἱ ἀξίες καὶ ὁ σεβασμός των.

Ὁ ἄνθρωπος τῆς ἐποχῆς μας διέγραψε ἀπὸ τὴν ζωήν του, ἐν ὀνόματι μιᾶς κακῶς ἐννοουμένης ἐλευθερίας καὶ προόδου, πολλὲς ἀπὸ τὶς ἀξίες μὲ τὶς ὁποῖες ἀνετράφησαν αἱ παλαιότεραι γενεαὶ τῶν ἀνθρώπων. Καὶ αὐτὴ ἡ ἀπεμπόλησις τῶν ἀξιῶν ἔφερεν εἰς τὸν κόσμον τὰς διαφόρους κρίσεις, διὰ τὰς ὁποίας ἐκ τῶν ὑστέρων συνειδητοποιοῦμεν ὅτι εἶναι περισσότερον ἀπὸ κάθε τι ἄλλο κρίσεις ἀξιῶν. Ἐάν, λοιπόν, ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν περιβαλλοντικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἐξελίσσεται ἐπικινδύνως διὰ τὴν γῆν μας, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐντάξωμεν εἰς τὴν ζωήν μας καὶ πάλιν τὰς ἀξίας.

Μία σημαντικὴ ἀξία εἶναι ὁ σεβασμὸς ὅσων πραγμάτων δὲν μᾶς ἀνήκουν, ὅσων πραγμάτων ἀνήκουν εἰς τοὺς συνανθρώπους μας. Καὶ τὸ περιβάλλον δὲν μᾶς ἀνήκει, δὲν εἶναι ἰδιοκτησία μας. Ἀνήκει εἰς ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, καὶ εἰς ὅσους ζοῦν σήμερον ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἐπερχομένας γενεάς. Δικαιούμεθα νὰ τὸ χρησιμοποιοῦμεν, ἀλλὰ δικαιοῦνται ἐξ ἴσου καὶ οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι νὰ τὸ χρησιμοποιοῦν καὶ νὰ τὸ χρησιμοποιήσουν καὶ μελλοντικῶς. Ὁ Θεὸς τὸ ἐδημιούργησεν ἀπὸ ἀγάπην πρὸς τὸ πλάσμα Του, τὸν ἄνθρωπον, διὰ νὰ ζοῦμε μέσα εἰς αὐτό, διὰ νὰ τὸ ἀξιοποιῶμεν πρὸς ὠφέλειάν μας, καὶ ὄχι διὰ νὰ τὸ φθείρωμεν καὶ νὰ τὸ καταστρέφωμεν. Μᾶς τὸ προσέφερεν ὡς δῶρον, καὶ οὐδεὶς λογικὸς ἄνθρωπος πετᾶ τὸ δῶρον τὸ ὁποῖον τοῦ ἐχάρισαν, ἀλλὰ τὸ συντηρεῖ καὶ τὸ φροντίζει καὶ τὸ διατηρεῖ εἰς καλὴν κατάστασιν διὰ νὰ τοῦ θυμίζῃ αὐτὸν ὁ ὁποῖος τοῦ τὸ ἐχάρισεν. Ἔτσι, σεβόμενοι τὸ περιβάλλον ἐκφράζομεν τὸν σεβασμόν μας εἰς τὸν Θεόν, καὶ σεβόμενοι τὸν Θεὸν σεβόμεθα καὶ τὸ δημιούργημα καὶ δῶρον Του πρὸς ἡμᾶς, τὸ περιβάλλον.

Ἐξ ἴσου σπουδαία μὲ αὐτὴν ἀξία εἶναι ὁ σεβασμὸς πρὸς τοὺς συνανθρώπους μας. Ἐὰν τοὺς σεβώμεθα, τότε σεβόμεθα ὅ,τι ἀνήκει καὶ εἰς αὐτούς, καὶ ἐν προκειμένῳ τὸ περιβάλλον. Τὸ νερό καὶ ὁ ἀέρας εἶναι θεμελιώδη συστατικὰ στοιχεῖα τῆς ζωῆς, ἀπαραίτητα δι' ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ἔχουν δικαίωμα ὅλοι νὰ τὰ ἀπολαμβάνουν καὶ νὰ τὰ χαίρωνται ὅπως καὶ ἡμεῖς. Ἐὰν σεβώμεθα τοὺς συνανθρώπους μας, σεβόμεθα καὶ τὸ δικαίωμά των νὰ τὰ χρησιμοποιήσουν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἀποφεύγομεν τὴν ὑπερεκμετάλλευσίν των, καὶ φροντίζομεν νὰ τὰ διατηρῶμεν καθαρά, διότι ἡ μόλυνσις αὐτῶν τῶν δύο στοιχείων ἔχει καταστρεπτικάς συνεπείας ὄχι μόνον διὰ τοὺς ἀνθρώπους ἀλλὰ καὶ δι᾽ ὅλους τοὺς ζῶντας ὀργανισμούς, τὴν πανίδα καὶ τὴν χλωρίδα, αἱ ὁποῖαι συνέπειαι ἐπιστρέφουν καὶ πάλιν εἰς τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸν πλήττουν.

Τρίτη ἀξία τὴν ὁποίαν συχνὰ παραθεωροῦμεν εἶναι ὁ σεβασμὸς εἰς τὸ ὡραῖον. Ὁ Θεὸς ἐδημιούργησε τὰ πάντα «καλὰ λίαν», ἐδημιούργησε τὸν κόσμον ὄμορφον καὶ ἁρμονικόν. Ὅμως ὁ ἄνθρωπος, ἄλλοτε καταχρώμενος τὰς δυνατότητας τὰς ὁποίας τοῦ προσφέρει ἡ τεχνολογία καὶ ἐπιδιώκων νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς προσκαίρους ὑλικὰς ἀνάγκας του, ἀλλοιώνει ἢ καὶ διαταράσσει τὴν ἁρμονίαν τῆς φύσεως, οἰκοδομῶν κατ' ἀντίθεσιν πρὸς τοὺς ὅρους τῆς προστασίας τοῦ περιβάλλοντος, μετακινῶν λίμνας καὶ ποταμοὺς καὶ μεταβάλλων τὸ ἀνάγλυφον τοῦ ἐδάφους, ἄλλοτε δὲ ρυπαίνει τὴν φύσιν ποικιλοτρόπως καταστρέφων τὴν ὡραιότητα τοῦ περιβάλλοντος.

Τετάρτη ἀξία τὴν ὁποίαν ἀπεμπόλησεν ὁ ἄνθρωπος μὲ σοβαρὰς συνεπείας διὰ τὸ φυσικὸν περιβάλλον εἶναι ἡ λιτότης καὶ ἡ ὀλιγάρκεια. Πολλαὶ ἀπὸ τὰς συνηθείας τὰς ὁποίας ἀπέκτησε κατὰ τὰς τελευταίας δεκαετίας ὁ ἄνθρωπος εἶναι, ὅπως πιστοποιοῦν οἱ εἰδικοὶ οἱ κρούοντες τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, βλαπτικαὶ διὰ τὸ περιβάλλον. Μεταξὺ αὐτῶν ἡ ἀλλαγὴ εἰς τὰς διατροφικὰς συνηθείας, καὶ κυρίως ἡ ὑπερκατανάλωσις ζωϊκῶν προϊόντων, ἐν ἀντιθέσει πρὸς παλαιοτέρας ἐποχὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἡ διατροφὴ τοῦ ἀνθρώπου ἐβασίζετο κυρίως εἰς φυτικὰ προϊόντα∙ ἡ ὑπερκατανάλωσις ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας πρὸς διευκόλυνσιν τῆς καθημερινότητος∙ ἡ ἄσκοπος χρῆσις ἰδιωτικῶν μεταφορικῶν μέσων καὶ διὰ μικρὰς ἀκόμη ἀποστάσεις, ὅλα αὐτὰ συμβάλλουν σημαντικῶς εἰς τὴν ρύπανσιν τοῦ περιβάλλοντος, εἰς τὴν διεύρυνσιν τοῦ λεγομένου «φαινομένου τοῦ θερμοκηπίου», καὶ συντελοῦν τελικῶς εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ περιβάλλοντος.

Θὰ ἠδύνατό τις νὰ προσθέσῃ καὶ ἄλλας πολλὰς ἀξίας, τῶν ὁποίων ἡ παραθεώρησις ὁδηγεῖ εἰς περιβαλλοντικὴν κρίσιν, ἀρκοῦν ὅμως αὐταὶ διὰ νὰ κατανοήσωμεν ὅτι ἔχομεν χρέος νὰ ἀποτρέψωμεν τὴν κρίσιν πάσῃ θυσίᾳ, προκειμένου νὰ διατηρήσωμεν πρὸς χάριν τῶν νεωτέρων τὸν κόσμον καὶ τὸ φυσικὸν περιβάλλον «καλὸν λίαν», ὅπως τὸ ἐδημιούργησεν ὁ Θεός.

Καὶ εἶναι ὄντως αἰσιόδοξον καὶ ἐνθαρρυντικὸν ὅτι τὰ σχολικὰ προγράμματα περιλαμβάνουν πλέον μαθήματα περιβαλλοντικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ οἱ μαθηταὶ μὲ τὴν καθοδήγησιν τῶν διδασκάλων καὶ τῶν καθηγητῶν εὐαισθητοποιοῦνται εἰς τὰ θέματα τῆς προστασίας τοῦ περιβάλλοντος καὶ γίνονται πολλάκις πρότυπα καὶ παραδείγματα καὶ διὰ τοὺς μεγαλυτέρους.

Ἡ εὐαισθητοποίησις αὐτὴ προσφέρει ἰδιαιτέραν χαρὰν καὶ ἱκανοποίησιν καὶ εἰς ἡμᾶς, εἰς τὸ Οἰκουμενικόν μας Πατριαρχεῖον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ εἰκοσαετίας καὶ πλέον ἀνέλαβε καὶ ἀναλαμβάνει πρωτοβουλίας διὰ τὴν εὐαισθητοποίησιν καὶ τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν ἡγεσιῶν των πρὸς προστασίαν τοῦ περιβάλλοντος, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὅλοι εὐθύνην ἔναντι τοῦ ἑαυτοῦ μας, τῶν συνανθρώπων μας καὶ τοῦ Θεοῦ, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι θὰ πρέπει νὰ συστρατευθῶμεν καὶ νὰ συμβάλωμεν διὰ ἕνα καλλίτερον αὔριον περιβάλλον.

Κατακλείοντες τὰς ὀλίγας αὐτὰς σκέψεις σᾶς καλωσορίζομεν ἐγκαρδίως καὶ πάλιν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, σᾶς εὐχόμεθα καλὴν παραμονὴν καὶ σᾶς ἀναμένομεν πάντοτε μὲ πολλὴν ἀγάπην καὶ στοργὴν εἰς τὸ Οἰκουμενικόν μας Πατριαρχεῖον.